Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ιστορία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ιστορία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 19 Οκτωβρίου 2010

ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Μνήμη Αρμενίων, δάκτυλος Ρωμιών!!!

ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: Μνήμη Αρμενίων, δάκτυλος Ρωμιών!!!

Τρίτη 10 Αυγούστου 2010

Ιστορία του Πανανείου Νοσοκομείου Κρήτης

Αντιγράφω από την Ιστοσελίδα http://www.kairatos.com.gr/afieromata/pananeio.htm
Έχει ενδιαφέρον, να αναφερθούμε στην ιστορία του Πανανείου Δημοτικού νοσοκομείου, που εγκαινιάστηκε με μεγαλοπρέπεια, στις 10 Φεβρουαρίου του 1902.
Μια ιστορία, που καταγράφει ο γιατρός-ακτινολόγος διδάκτορας της Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Μανόλης Δετοράκης, αντλώντας πληροφορίες, από το αρχείο της Δημογεροντίας και το αρχείο της Κρητικής Πολιτείας, της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης.
Ο κ. Δετοράκης αναφέρει: "Το παλαιότερο πολιτικό νοσοκομείο στην Κρήτη ήταν το πάλαι ποτέ Χριστιανικό νοσοκομείο ή Ρωμαίϊκα Σπιτάλια, που βρισκόταν στην οδό Ταξ. Μαρκοπούλου, στη θέση του σημερινού 8ου Δημ. Σχολείου, που συντηρούσε η Χριστιανική Κοινότητα Ηρακλείου, ήδη πριν το 1800. Από τα μέσα του ΙΘ' αι. είχε επισημανθεί η αδυναμία του για την εξυπηρέτηση των νοσηλευτικών και λοιπών κοινωνικών αναγκών του Τμήματος Ηρακλείου (και όχι μόνον).Ετσι το 1860, επί Μητροπολίτου Κρήτης Διονυσίου Χαριτωνίδου (1858-68) και μετέπειτα Οικουμενικού Πατριάρχου "ηυρύνθη και επεσκευάσθη προς αρτιωτέραν εκπλήρωσιν των σκοπών αυτού", όπως μας πληροφορεί ο αείμνηστος Ν. Ζευγαδάκης, σε δημοσίευμά του στην εφημ. ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ της 27.7.1963. Το ίδρυμα αυτό χρησιμοποιούμενο ως Νοσοκομείο, Πτωχοκομείο και Γηροκομείο, υπήρξε ακόμη άσυλο των Χριστιανών στις επανειλημμένες Κρητικές επαναστάσεις του ΙΘ' αι. και πολλοί επώνυμοι και ανώνυμοι αγωνιστές της ελευθερίας, ολόκληρα πτώματα ή αταίριαστα μέλη, έχουν ταφεί στην αυλή του, γι' αυτό και δικαιολογημένα ο αείμνηστος Ν. Ζευγαδάκης, το αποκαλούσε "Εθνικόν Κοιμητήριον".
Η μεγάλη συρροή κάθε είδους ασθενών και ενδεών ή αναπήρων, καθιστούσε το ίδρυμα αυτό κάθε μέρα και ανεπαρκέστερο, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες της Χριστ. κοινότητας. Αμεση διοίκηση του νοσοκομείου, ασκούσε εκλεγμένη από τα σωματεία τριμελής επιτροπεία, που υπαγόταν στη Δημογεροντία Ηρακλείου, με πρόεδρο τον εκάστοτε Μητροπολίτη. Το Νοσοκομείο (Πτωχοκομείο, Γηροκομείο), μαζί με τα Χριστιανικά Σχολεία και τον ανεγειρόμενο Ναό του Αγ. Μηνά, αποτελούσαν τα "Κοινωφελή Καταστήματα της πόλεως Ηρακλείου". Ενας βασικός κανονισμός λειτουργίας των, δημοσιεύτηκε το 1876, επί Μητροπολίτου Σωφρονίου (ΑΔΗ 2/111-338).
Τον Νοέμβριο του 1863 "οι τα διάφορα σωματεία της Χριστ. Κοινότητος της πόλεως ταύτης αποτελούντες... αισθανόμενοι την απόλυτον ανάγκην του να αγορασθή εκ μέρους της Κοινότητος το πωλούμενον οίκημα του Μπετέρ Χανάν Πασά, ίνα χρησιμεύση ως κατάστημα του Νοσοκομείου, καθ' όσον κείται εις κατάλληλον μέρος και αρκετήν έχει ευρυχωρίαν, επομένως το ήδη κατάστημα του Νοσοκομείου να χρησιμεύση ως Ελληνική Σχολή και Παρθεναγωγείον...", ανέθεσαν ομόφωνα στον έγκριτο Στεφ. Οικονομίδη να προχωρήσει στη διαδικασία της αγοράς του οικήματος, που τελικά δεν πραγματοποιήθηκε (εγγρ. ΑΔΗ 2/10-1348 και 2/10-1358).
Το 1892 ο Πανανός Θεοδουλάκης και η σύζυγός του Αθηνά, το γένος Ανεμογιάννη, πρόσφεραν για ενίσχυση των σκοπών του νοσοκομείου την μετά ζωήν κυριότητα "μιας οικίας και 6 μαγαζείων" αλλά και 500 λίρες για την ίδρυση του νέου νοσοκομείου, όπως προκύπτει από ευχαριστήριο έγγραφο του τότε Μητροπολίτου και πανάξιου ιεράρχη Τιμοθέου Καστρινογιαννάκη (επίσημη εφημ. ΚΡΗΤΗ φ. 1324 της 4-12-1892).
Στην εφημ. ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ, της 6ης Ιανουαρίου του 1894, διευκρινίζεται ότι οι 500 λίρες θα καταβληθούν "άμα τη ενάρξει της οικοδομής του νέου νοσοκομείου εις τον κοινοτικόν χώρον Πετριχάν Πασά..."
Ακολούθησε νέα μεγάλη δωρεά από 2000 εικοσόφραγκα, για τον ίδιο σκοπό το Γενάρη του 1895. Για το λόγο αυτό, οι εκπρόσωποι των Χριστιανικών σωματείων της πόλης, υπό την προεδρεία του Μητροπολίτου Τιμοθέου, εξέδωκαν ψήφισμα με το οποίο ανακήρυξαν το ζεύγος Θεοδουλάκη, μεγάλους ευεργέτες της πόλης του Ηρακλείου, "επειδή απεφάσισαν νέαν μεγάλην δωρεάν υπέρ των ενδεών ασθενών πατριωτών ημών, ορίσαντες δύο χιλιάδες εικοσόφραγκα προς ίδρυσιν νοσοκομείου, εν τη πόλει ημών, ου μεγίστην ανάγκην έχει η χριστιανική κοινότης Ηρακλείου, άτε του υπάρχοντος όντος ακαταλλήλου και μη εκπληρούντος πάντας τους όρους της υγιεινής... (εφημ. ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ, 26 Ιαν. 1895).
Οπως μας πληροφορεί ο αείμνηστος Ν. Ζευγαδάκης (εφημ. ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ, 9-2-1960): "Ο θεμέλιος λίθος "του ασύλου τούδε των νοσούντων", ετέθη την 28ην Μαΐου του 1895, Κυριακή των Αγ. Πάντων, επί Μητροπολίτου Κρήτης Τιμοθέου Καστρινογιαννάκη, ανηγέρθη δε το ίδρυμα τη γενναία χορηγία και εξ ιδίων δαπάνη των ιδρυτών αυτού Πανανού και Αθηνάς Θεοδουλάκη.
Την οικοδομήν, ήτις είχε φθάσει μέχρι στέγης, διέκοψε η τον Ιούλιον του 1896 εκραγείσα επανάστασις. Τον Νοέμβριον του αυτού έτους το έργον επανελήφθη, ανεκόπη όμως και πάλι περί τα μέσα Ιανουαρίου του 1897. Αλλά-ως αναγράφεται εις τας επιγραφάς-τη θεία ευδοκία και χάριτι, κατά Δεκέμβριον του 1900, ηγεμονεύοντος του Πρίγκηπος Γεωργίου της Ελλάδος, Υπάτου Αρμοστού και Ευμενίου Ξηρουδάκη Κρητός Αρχιερατεύοντος, επανελήφθη και συνεπληρώθη η οικοδομή, τη πλουσία και αφειδεί των αυτών ιδρυτών χορηγία. Ετελέσθησαν δε τα εγκαίνια του τε Πανανείου τούδε Νοσοκομείου και του εν αυτώ υπό των αυτών ιδρυτών ανεγερθέντος ιερού ναού του Αγ. Παντελεήμονος, τη 10η Φεβρουαρίου του 1902, οπότε εδωρήθη και ανεκηρύχθη υπό των ιδρυτών το φιλανθρωπικόν τούτο ίδρυμα ως ιδιοκτησία τελεία του εν τη πόλει ταύτη ιερού ναού του Αγ. Μεγαλομάρτυρος Μηνά..."
Ο μεγάλος πράγματι ευεργέτης του Ηρακλείου Πανανός Θεοδουλάκης, καταγόταν από τη Μεγάλη Βρύση Μονοφατσίου, είχε εγκατασταθεί στη Σμύρνη, ίσως μετά την επανάσταση του 1866, όπου απέκτησε τεράστια περιουσία. Η σύζυγός του Αθηνά, ήταν κόρη του Ηρακλειώτη μεγαλεμπόρου Ιωαν. Ανεμογιάννη και είχε αδελφούς τους εξέχοντες πολίτες, μεγαλεμπόρους επίσης, Λεωνίδα και Ανδρέα Ανεμογιάννη. Για τους ενδιαφερόμενους για περισσότερες πληροφορίες για το ζεύγος Πανανού Θεοδουλάκη, παραπέμπω στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ, της 17-4-1963 δημοσίευμα Ν. Σταυρινίδη, 9 συνέχειες.
Σε έγγραφό του προς το δήμαρχο Ηρακλείου (Οθωμανό) Ριφαάτ Αφεντακάκη με ημερομηνία 15-3-1902, ο Μητροπολίτης Κρήτης Ευμένιος, γράφει: "Λαμβάνομεν την τιμήν να δηλώσωμεν Υμίν ότι το Πανάνειον Νοσοκομείον κατά πάντα είναι έτοιμον όπως χρησιμεύση ως Νοσοκομείον του Δήμου Ηρακλείου. Επειδή δε πριν ή παραχωρηθή το ειρημένον κατάστημα τω Δήμω Ηρακλείου είναι ανάγκη να προηγηθή συνεννόησίς τις μεταξύ της επιτροπής του Ι. Ναού του Αγ. Μηνά και του υπό την προεδρείαν Υμών Αδελφάτου, δια ταύτα παρακαλείσθε να ορίσητε ημέραν και ώραν καθ' ην είναι δυνατόν να λάβη χώραν τοιαύτη από κοινού συνεννόησις εν τη Ιερά Μητροπόλει, όπως καλέσωμεν και τα μέλη της επιτροπής..." (ΑΔΗΚ 3-2/24-408).
Τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, το Αδελφάτο του Νοσοκομείου, αποτελούσαν τα παρακάτω πρόσωπα, που έχαιραν πράγματι ιδιαιτέρας υπολήψεως:
1. Ριφαάτ Αφεντακάκης, Οθωμανός, Δήμαρχος Ηρακλείου.
2. Αριστείδης Ζαφειρίδης, ιατρός, μέλος.
3. Ιωσήφ Χατζιδάκης, ιατρός, Εφορος Αρχαιοτήτων.
4. Αριστ. Στεργιάδης, Δικηγόρος.
5. Φαζήλ Βέης Χατζηφαζιλαζαδές. Οθωμανός επίσημος (ΑΔΗΚ 3-2/24-100).
Οπως διαπιστώνεται από μεγάλο αριθμό εγγράφων (κατά κανόνα αδημοσίευτων), η έναρξη της λειτουργίας του νέου νοσοκομείου καθυστέρησε αρκετά, αφού εκτός από το κτιριακό συγκρότημα, δεν είχε παρά στοιχειώδη εξοπλισμό. Ετσι π.χ. μέγα θέμα προέκυψε από την απουσία πρόβλεψης καταλλήλου χώρου για χειρουργείο (!)
Η διαρρύθμιση υπαρχόντων δωματίων για το σκοπό αυτό, αποτέλεσε την πρώτη εκλογή και δημιούργησε θέμα μεταξύ της Μητροπόλεως (που είχε την κυριότητα και την ευθύνη αλλά δεν είχε προβλέψει τέτοιο κονδύλιο στον προϋπολογισμό της) και του Δήμου, που είχε πιεστικές ανάγκες για την εξυπηρέτηση των ασθενών, αφού τα παλιά Σπιτάλια δεν λειτουργούσαν ως νοσοκομείο από διετίας και οι Χριστιανοί ασθενείς νοσηλεύονταν ακόμη στο τότε Οθωμανικό νοσοκομείο, με καταβολή αντιτίμου εκ μέρους του δήμου στη Μουσουλμανική Δημογεροντία.
Οπως μας πληροφορεί ο αείμνηστος Ν. Σταυρινίδης, το νοσοκομείο αυτό ήταν εγκατεστημένο στο κονάκι του Βελή πασά και βρισκόταν στην οδό Ιδομενέως και ακριβώς στη θέση του γνωστού γυμναστηρίου. Το μέγαρο αυτό καταστράφηκε από φωτιά στις αρχές του αιώνα.
Στην αίτηση του δημάρχου για την οικονομική αντιμετώπιση του θέματος του χειρουργείου, η Μητρόπολη απήντησε ότι "στερείται απολύτως χρημάτων και ότι η μόνη συνδρομή ην κατά την οικοδομήν ταύτην δύναται να χορηγήση η επιτροπεία είναι να εκχωρήση λίθους, δοκούς ξυλίνους εξ εκείνων ας έχει και εν μέρει και άσβεστον..." (ΑΔΗΚ 3-2/42-85 της 5-8-1903). Με εντολή του δημάρχου, ο μηχανικός του Δήμου Κ. Τσαντηράκης, σε συνεργασία με τους γιατρούς του νοσοκομείου συνέταξε τη μελέτη και τον προϋπολογισμό του χειρουργείου. Αποφασίστηκε η εξ αρχής οικοδομή νέου κτίσματος στη βόρεια πλευρά του κτιρίου, η δε προβλεπόμενη δαπάνη ανήλθε στις 3.234 δρχ. (Τιμή 1 οκάς κρέατος Α' Ποιότ. 1.10) (ΑΔΗΚ 3-2/41-427).

Σε έγγραφο του δημάρχου προς το Μητροπολίτη με ημερομηνία 3-7-1902 αναφέρεται:
"Αύριον και 10 π.μ. θα προσέλθωσιν εις την Ι. Μητρόπολιν τα μέλη του αδελφάτου του Δημ. Νοσοκομείου, δια την σύνταξιν του ενοικιαστηρίου του Πανανείου Νοσοκομείου" (ΑΔΗΚ 3-2/27-84). Δεν έχει διευκρινιστεί πόσο ήταν το ενοίκιο που κατέβαλλε ο δήμος στην επιτροπεία του Αγ. Μηνά, αλλά ένα χρόνο μετά την έναρξη της λειτουργίας του, το Νοσοκομείο παραχωρήθηκε στο δήμο Ηρακλείου, στην ευθύνη και κυριότητα του οποίου παρέμεινε μέχρι τη συγχώνευσή του με το Βενιζέλειο νοσοκομείο, προ εικοσαετίας περίπου. (Σχετικά με τη συγχώνευση του Πανανείου με το Βενιζέλειο, ιδέ: α' ΒΔ' 370/70, ΦΕΚ 118/26-5-70 και β' ΝΔ 161/73, ΦΕΚ 220/29-9-73).

Σε σημείωμα του δημάρχου, με την ιδιότητα του προέδρου του αδελφάτου, αναφέρεται ότι "εις το ενταύθα Δημ. Νοσοκομείον, το υπό του αδελφάτου διευθυνόμενον, διατηρούνται πεντήκοντα κλίναι δια τους προς νοσηλείαν εισερχόμενους. Ηράκλειο 10-9-1902" (ΑΔΗΚ 3-2.29.-220). Μια εβδομάδα αργότερα (17.9.1902), το αδελφάτο δηλώνει ότι "παρέλαβεν παρά του Στυλ. Πρατσινάκη, είκοσι δύο κλίνας, ομοίας καθ' όλα με την δοθείσαν παραγγελίαν" (ΑΔΗΚ 3-2/29-487).

Σε άλλο έγγραφο του δημάρχου με ημερομηνία 20.9.1902, γίνεται μνεία για τη μεταφορά του νοσοκομείου "... προκειμένου να μεταφερθεί λίαν προσεχώς το νοσοκομείον εις το Πανάνειον Κατάστημα..." (ΑΔΗΚ 3-2/29-563). Σε έγγραφο του προς τη Μοιραρχία Ηρακλείου, με ημερομηνία 11-10-1902 ο δήμαρχος ζητά να μεταβούν στο Πανάνειο, για να ορίσουν τα δωμάτια των φυλακισμένων (ΑΔΗΚ 3-2/30-178).
Η νομαρχία Ηρακλείου, σε έγγραφό της προς το δήμο, με ημερομηνία 7-11-1902, γνωστοποιεί ότι επικυρώθηκε η απόφαση με την οποία καταρτίστηκε το αδελφάτο και ζητά να συγκληθεί εγκαίρως "όπως υποδείξη συμφώνως των υπ' αριθ. 423 Νόμω τα κατάλληλα πρόσωπα, ίνα διορισθώσι ως ιατροί και φαρμακοποιοί του Νοσοκομείου, ως και το λοιπόν προσωπικόν αυτού" (ΑΔΗΚ 3-2/31-84). Οι γιατροί και οι φαρμακοποιοί, διορίζονταν με ηγεμονικό διάταγμα.
Ο πρώτος γιατρός που διορίστηκε στο Πανάνειο, ως διευθυντής του χειρουργικού τμήματος, ήταν ο διακεκριμένος χειρουργός (και οφθαλμίατρος) Σάββας Σαββάκης (1860-1934). Για τον εξοπλισμό του χειρουργείου με σύγχρονα εργαλεία, δωρέα του Πρίγκηπα Γεωργίου, ο Σαββάκης πήγε στα Χανιά για να συνεργαστεί με τον ιδιαίτερο γιατρό του υψηλότατου E. KLARK, προκειμένου να επιλεγούν τα καταλληλότερα και να παραγγελθούν σε Ευρωπαϊκούς οίκους (Εγγρ. ΑΔΗΚ 3-2/40-199) της 11.1.1903. Γιατρός του Παθολογικού τμήματος διορίστηκε ο Βασ. Θειακάκης (1872-1918), πρώτος δε φαρμακοποιός ο Κ. Ξεινιαράκης, που όπως ανέφερε στην αίτησή του "κατείχε πτυχίον του Εθνικού Πανεπιστημίου και άδειαν του Ιατροσυνεδρίου (ΑΔΗΚ 3-2/40-182) της 12-6-1903.

Τα της λειτουργίας του νέου νοσοκομείου, διαλαμβάνονταν επακριβώς στο υπ' αριθ. 4 Ηγεμονικό διάταγμα της 21-1-1904. "Περί κανονισμού της εσωτερικής υπηρεσίας του δημοτικού νοσοκομείου Ηρακλείου", που για πρώτη φορά αναφέρεται επίσημα ως Πανάνειον Δημοτικόν Νοσοκομείον (επισ. Εφημ.Κρητ. Πολιτ. φ. 5 της 27-1-1904 Α'). Ο Κανονισμός αποτελείται από 116 άρθρα. Στο άρθρο 2 αναφέρεται: "Σκοπός του Νοσοκομείου είναι η νοσηλεία και η παροχή ιατρικής βοηθείας και φαρμάκων, άνευ διακρίσεων θρησκεύματος και εθνικότητος.

α. Εις αρρώστους απόρους του δήμου Ηρακλείου
β. Εις αρρώστους απόρους των άλλων δήμων επί πληρωμή των οικείων Δήμων
γ. Και εις ευπόρους επί πληρωμή..."

Το Νοσοκομείο περιελάμβανε παθολογικό και χειρουργικό τμήμα, καθώς και δύο ιδιαίτερα παραρτήματα: α. το των συφιλιδικών γυναικών, και β. το των μολυσματικών νοσημάτων.
Η ίδρυση ειδικών παραρτημάτων, για τα αφροδίσια νοσήματα, ήταν αναγκαία εκ των πραγμάτων, επειδή λόγω της μικτής κατοχής των ξένων στόλων, υπήρξε συρροή μεγάλου αριθμού γυναικών ελευθερίων ηθών στις πόλεις της Κρήτης, ιδιαίτερα στα Χανιά και στο Ηράκλειο.
Το γεγονός αυτό, ανάγκασε την Κρητική Πολιτεία να προβεί από τα πρώτα της βήματα στην ψήφιση του υπ' αριθ. 173 νόμου του 1900 "Περί Χαμαιτυπείων". Θεωρώ σκόπιμο με την ευκαιρία της δημοσίευσης αυτής, να παραθέσω μια περικοπή της εισηγητικής έκθεσης της Ανωτ. Διεύθυνσης των Εσωτερικών, προς τον Πρίγκηπα, για την έκδοση (έγκριση) του παραπάνω νόμου: "Εις ποίας ποτέ χρονικάς περιόδους ο Κρητικός λαός, κεκμηκώς εκ των πολιτικών παθών, ευρέθη εις συνάφεια μετά τοσούτων γυναικών ελευθερίων ηθών;
Τα απλούστερα ήθη, πρωτογενή τολμώ ειπείν, είναι η κληρονομία του Κρητικού λαού και μετ' αυτών κατά συνέπειαν η τιμή της οικογενείας εν υψίστη συναισθήσει μέχρι του σημείου να καθίσταται αφορμή αιματηρών αντεκδικήσεων... Κατά το νομοσχέδιον τούτο, ου μόνον οι κεντρικοί τόποι περιπάτου και τα δημόσια εντευκτήρια έσονται απρόσιτα εις τας ιεροδούλους, αλλά επίσης απρόσιτα έσονται και τα μέρη εκείνα, άτινα η χωροφυλακή, ήθελεν εκάστοτε ορίζει.
Η πρόνοια δ' αύτη είναι αναγκαία, διότι παρευρισκομένων ενταύθα τοσούτων στρατιωτών διαφόρων εθνικοτήτων, η διατριβή των γυναικών τούτων ανά τας οδούς, είναι διαρκής κίνδυνος της δημοσίας τάξεως, ως απέδειξαν ήδη διάφορα συμφεβηκότα, χαρακτήρος σοβαρού. Οθεν εκ τούτων, είναι αναγκαίος ο περιορισμός της διαφθοράς δια σιδηρού κλοιού...".
Η επιθεώρηση των κοινών γυναικών, είχε ανατεθεί στους αστυάτρους (άρθρα 29-42). Οι πάσχουσες από αφροδίσια νοσήματα, απομακρύνονταν αμέσως από τα χαμαιτυπεία και εισάγονταν στο ειδικό παράρτημα του νοσοκομείου για θεραπεία.

Αλλά και η ίδρυση ιδιαίτερων παραρτημάτων για τα λοιμώδη νοσήματα, ήταν απαραίτητη, λόγω του επιδημικού χαρακτήρα που προσλάμβαναν πολλά απ' αυτά, ιδιαίτερα δε η ευλογιά, η διφθερίτις, η εγκεφαλονωτιαία μηνιγγίτις, ο τύφος και η οστρακιά.

Σύμφωνα με το νόμο 423/1901 "Περί Δημοτικών Νοσοκομείων", η διοίκηση του νοσοκομείου ανατέθηκε σε πενταμελή επιτροπή, που λεγόταν αδελφάτο. Μέλη του ήταν ο δήμαρχος της πόλης (πρόεδρος) και τέσσερα άλλα πρόσωπα που εκλέγονταν από το δημοτικό Συμβούλιο.
Από αυτά, τα δύο ήσαν γιατροί, τα δε άλλα δύο "εκ των μάλλον ευυπολήπτων προσώπων της πόλεως". Με το Νόμο 564 της 23/7/1903 "περί διοικήσεως των Δημοτικών Νοσοκομείων", καθιερώθηκε η διπλή διοίκηση, δηλ. η αστική και η ιατρική εφορεία.
Το άρθρο 5, προέβλεπε: "Εις την αστικήν εφορείαν ανάγεται παν ό,τι αφορά εις την διοίκησιν και διαχείρησιν της περιουσίας του νοσοκομείου, ιδία δε διορίζει αύτη τους υπαλλήλους και το κατώτερον προσωπικόν του νοσοκομείου, απολύει δε αυτούς μόνον τη προτάσει της ιατρικής εφορείας, διατάσσει πάσαν προμήθειαν φαρμάκων και τροφίμων, εξελέγχει τους λογαριασμούς, εντελλομένη πάσαν πληρωμήν και εν γένει έχει όσα άλλα καθήκοντα ανατεθώσιν αυτή, δι' ηγεμονικού διατάγματος...". Πρόεδρος της αστικής εφορείας του Πανανείου, που ήταν τριμελής, ήταν τα χρόνια εκείνα ο μητροπολίτης Ευμένιος (Ξηρουδάκης), μέλη δε, ο Σάββας Σαββάκης και ο Εμμαν. Λογιάδης.

Στον κανονισμό του Πανανείου, καθιερώνεται για πρώτη φορά θέση οικονόμου (άρθρα 12-13), που αποτελούσε ένα εποπτικό όργανο, άγρυπνο μάτι της αστικής εφορείας.

Στις 6-2-1904, η αστική εφορεία υπέβαλε στο δημοτικό συμβούλιο για έγκριση τον προϋπολογισμό 1903-1904 (δηλ. από 1-9-1903 μέχρι 31-8-1904) που προέβλεπε έξοδα 44.928.90, με προβλεπόμενα έσοδα 41.144.40 δρχ. Από αυτά, η ετήσια εισφορά του δήμου, ανερχόταν σε 30.644 δρχ. η δε χορηγία της κυβέρνησης, δηλ. της Κρητικής Πολιτείας σε 2000 και αφορούσε αποκλειστικά στη λειτουργία του Συφιλιδικού νοσοκομείου (ΑΔΗΚ, 3-2/55-56, 8). Από τα στοιχεία του παραπάνω εγγράφου, πληροφορούμαστε π.χ. ότι ο μισθός του Δ/ντή χειρουργού ήταν 200 δρχ. του παθολόγου 180 και του βοηθού ιατρού 120.
Ο οικονόμος και ο φαρμακοποιός έπαιρναν 100, ο αρχινοσοκόμος 60, οι νοσοκόμοι από 30, ο μάγειρος 30, ο θυρωρός 30, η πλύντρια 30 και οι δύο υπηρέται 20. Για τροφή, φωτισμό, καύσιμη ύλη, προβλέπονταν 1200 δρχ. και για αγορά φαρμάκων 2000 δρχ.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η απογραφή του νοσοκομείου την 21 Ιαν. 1903 (ΑΔΗΚ 3-2/38- 65). Σ' αυτήν αναφέρονται μεταξύ άλλων: "Κρεβάτια σουμιέ 42, στρώματα εκ χόρτου νέα 40 και παλαιά 35, σινδόνια νέα 40, παλαιά 170, μποτίλιες νερού 30, ποτήρια 55, ουροδοχεία υάλινα ανδρικά 22, γυναικεία 8 και εκ πορσελάνης γυναικεία 5, λαβίδες αιμοστατικαί 7 καθετήρες ερευνητικοί THOMPSON 2, βελονοκάτοχα 2, ψαλίδια ευθεία 1, εργαλεία μαιευτικής (εμβρυουλκός) με μαχαιρίδια 3, λιθολάβοι κυρτοί 2, ευθείς 1, λαρυγγοσκόπιον 1, υστερόμετρον 1, στηθοσκόπια 3, ωτοσκόπια εκ καουτσούκ 3, σκίμπους μαιευτικός 1, τραπέζιον χειρουργικόν 1, ιγδία φαρμακείου εκ πορσελάνης 10, υέλινα 2, εργαλεία οδόντων 9, μάσκα χλωροφορμίου 1".
Επίσης μεγάλο ενδιαφέρον για την ιστορία της ιατρικής και της φαρμακευτικής παρουσιάζει η απογραφή των φαρμάκων του νοσοκομείου, που υποβάλει ο β' φαρμακοποιός του Α. Νικολαΐδης, στις 21-1-1903 (ΑΔΗΚ 3-2/38-59). Πρόκειται για ένα κατάλογο 135 φαρμάκων, μεταξύ των οποίων: "BAUME DE PEROU VRAI, BELLADONNE FEUILLES, CAPSULINES DE CREOSOTE, CHLOROFORME ANESTHETIQUE CHIM. PURE, COCA DE PERLU FEUILLES, COCAIN HYDROCHL, DIGITALLINE FEUILLES, ETHER SULFURIQUE RECTIFIE, EXTRAIT DE VALERIANE, MORPHINE HYDROCHL, MERCURE SUBLIME CORROSIVE EN PUDRE, NITRATE D' ARGENT CRYST, QUIN UONE GRIS MENU, QUININE SULFATE, BISULFATE, HUDDROCHL, κλπ".
Για την προμήθεια φαρμάκων στο νέο νοσοκομείο, έδειξαν ενδιαφέρον διάφοροι φαρμακευτικοί οίκοι της Ευρώπης, όοπως η MERCK DARMSTADT του Βερολίνου και η CARLO ERBA του Μιλάνου, όπως φαίνεται σε έγγραφο του αντιπροσώπου τους RICH KRUGER, στο δήμαρχο Ηρακλείου, με ημερομηνία 2-3-1903 (ΑΔΗΚ. 3-2/37-79)". Αλλά και ο Μ. STUERMER, στέλνει επιστολή στο δήμαρχο για τον ίδιο λόγο, με ημερομηνία 21/4/1903, στην οποία αναφέρει: "Γνωρίζων εκ των προτέρων ότι θέλει δοθή κατ' αυτάς η παραγγελία των φαρμάκων του ενταύθα Νοσοκκομείου, σπεύδον σήμερον όπως παρακαλέσω υμάς, ίνα ευαρεστούμενος μη λησμονήσητε του να με έχετε υπ' όψιν σας κατά την παραγγελίαν αυτών. Και εστέ υπερβέβαιος, ότι θέλετε μείνει κατά πάντα ευχαριστημένος, ευτυχήσας να αντιπροσωπεύω κατάστημα Γαλλικόν, του οποίου τα φάρμακα, εργαλεία κλπ. είδη, χαίρουσι παγκοσμίας φήμης. Ευελπιστών εκ των προτέρων ότι θέλετε με προτιμήσει κατά την παραγγελίαν τούτων, διατελώ όλως υμέτερος. MAK STUERMER" (ΑΔΗΚ 3-2/39-63).

Μεγάλα τα προβλήματα και αναποτελεσματικά τα μέσα της εποχής. Ηρωικές πράγματι οι προσπάθειες των λίγων γιατρών και των νοσοκόμων, πολλοί από τους οποίους ήσαν χωρίς σχετική κατάρτιση και πείρα. Οι μισθοί τους καταβάλλονταν με μεγάλη καθυστέρηση. Και βέβαια περί ωραρίου, ουδείς λόγος. Για την ενημέρωσή τους, αλλά και για την συμπεριφορά τους, που δεν ήταν πάντα άψογη, υπεύθυνοι ήσαν οι γιατροί. Πολλοί έδειξαν αξιοζήλευτο ενδιαφέρον και στάθηκαν στοργικοί και χρήσιμοι στους πάσχοντες, σε δύσκολες στιγμές της ζωής τους "ημέραν τε και νύκτα".
Η θέση τους εξάλλου δεν ήταν εξασφαλισμένη και όπως φαίνεται από σειρά εγγράφων, πολύ εύκολα απολύονταν. Συνήθεις ή σοβαρότερες εκτροπές στην άσκηση του καθήκοντός των αλλά και ρουσφετολογικές παρεμβάσεις εκ μέρους του δήμου και άλλων παραγόντων της πολιτείας, επηρέαζαν την υπαλληλική τους πορεία. Το ίδιο συνέβαινε και με τους γιατρούς και τους άλλους εργαζόμενους.
Η επιβολή προστίμων ή άλλων ποινών, μέχρις απολύσεως στο προσωπικό του νοσοκομείου, ήταν συνηθισμένη, και γενικά "ητιολογημένη". Ετσι π.χ. μετά από αναφορά εφορεύοντος μέλους του αδελφάτου με ημερομηνία 7-3-1903 (ΑΔΗΚ, 3-2/37-170), προς το δήμαρχο, απολύθηκε ο κατηγορούμενος νοσοκόμος την επομένη της καταγγελίας.
Η αναφορά έγραφε ότι: "Σήμερον αντελήφθην ιδίοις όμμασι, ότι ο νοσοκόμος του χειρουργικού τμήματος Νικ. Ζερβουδάκης, ίστατο άνωθεν επί του παραθύρου της γυναικείας φυλακής, ένθα κρατείται η κοινή γυνή Μαρία Σταματοπουλα, την οποίαν προ ημερών είχετε αποστείλει εκ του Συφιλιδικού νοσοκομείου και ερωτοτρόπει μετ' αυτής, έχων συνεταίρους και τινας εκ των φρουρών της εν τω νοσοκομείω Χωροφυλακής και τινα πολίτην άγνωστόν μοι...".
Αλλά και στον διευθυντή του νοσοκομείου και χειρουργό Σάββα Σαββάκη, το αδελφάτο αποφάσισε να κρατηθούν από το μισθό του 40 δρχ. (ποσό σεβαστό, ίσο με το μισθό ενός γραμματοδιδασκάλου της εποχής), διότι "εξ υπαιτιότητός του το ταμείο του δήμου επλήρωσε εις τον ιατρόν κ. Ι. Ανάτσιτον, δι' εγχείρησιν την οποίαν ενήργησε εις το νοσοκομείον, καθ' ότι ο ειρημένος ιατρός απουσίαζε τότε άνευ νομίμου αδείας..." (ΑΔΗΚ 3-2/36-193, της 11-2-1903).

Εκτός από τη συνήθη λειτουργία του χειρουργικού και του παθολογικού τμήματος, το νοσοκομείο ήταν επίσης επιφορτισμένο με τον εμβολιασμό (Δαμαλισμός, αναδαμαλισμός, χορήγηση αντιδιφθεριτικού ορού ROUX), στους απόρους δημότες. Σε ένα ενδιαφέρον έγγραφο του διευθυντή του νοσοκομείου Σ. Σαββάκη προς το δήμαρχο, με ημερομηνία 2/3/1904 (ΑΔΗΚ 3-2/56-234) αναφέρεται: "... ελήφθησαν σωληνάρια δαμαλίδος εν όλω ενενήκοντα πέντε (95).
Δι' αυτών εδαμαλίσθησαν παίδες απόρων δημοτών Ηρακλείου από της 24 Ιαν. 1904 άχρι της 18 Φεβρουαρίου επτακόσιοι τεσσαράκοντα δύο (742), εκείθεν δε άχρι της χθες, διακόσιοι ενενήκοντα πέντε, εν όλω αριθ. 1037...".
Ο Σαββάκης υποβάλλει ονομαστικό κατάλογο των εμβολιασθέντων, όπου αναφέρεται το όνομα (εξ ου και η εθνικότης και το θρήσκευμα), η συνοικία, όπως λεγόταν τότε τουρκιστί, το αποτέλεσμα του εμβολιασμού και οι σχετικές παρατηρήσεις. Αξίζει να αναφερθεί εδώ, ότι από τα 1037 παιδιά, τα 595 ήσαν Οθωμανοί, δηλ. ποσοστό 57,5%. Μόνιμος προμηθευτής δαμαλίδος του δήμου Ηρακλείου, ήταν το "Ελληνικόν Δαμαλιστήριον, "του ειδικώς εν Ευρώπη σπουδάσαντος ιατρού Α. Δευτεραίου, ιδρυθέν εν Αθήναις το 1887...". Από το δήμο Ηρακλείου, προμηθεύονταν δαμαλίδα, όλοι οι δήμοι του τμήματος Ηρακλείου και Λασιθίου επί πληρωμή. Υπάρχει μεγάλος αριθμός σχετικών εγγράφων.

Κλείνω το σύντομο αυτό δημοσίευμα με μια προσωπική κατάθεση: Πριν από λίγα χρόνια, ένα καλοκαιριάτικο απόγευμα, επισκέφτηκα τα ερείπια του Πανανείου, με το οποίο με συνέδεαν παλιές μνήμες. Στην ευρεία είσοδο του γραφείου του Διευθυντού, υπήρχε ακόμη μια μαρμάρινη πλάκα, "ήλοις καθηλωμένη" στον τοίχο, με την παρακάτω επιγραφή, που κατέγραψα αμέσως από ενστικτώδη φόβο, μήπως δεν την ξαναδώ: ΘΕΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΠΑΝΑΝΟΣ ΚΑΙ ΑΘΗΝΑ ΟΜΟΝΟΥΣ ΣΥΖΥΓΟΣ, ΤΟΝ Δ' ΑΝΗΓΕΙΡΑΝ ΤΟΝ ΔΟΜΟΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗΝ ΤΟΙΣ ΠΑΣΧΟΥΣΙΝ, ΙΝΑ ΑΥΤΩΝ ΜΑΛΑΞΩΣΙ ΤΟΥΣ ΠΟΝΟΥΣ ΚΑΙ ΘΡΕΠΤΡΑ ΑΠΟΔΟΣΩΣΙΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΩΑΝ ΓΗΝ.

Την επομένη επέστρεψα με φωτογραφικά σύνεργα, για να φωτογραφίσω εκείνη, τη μόνη εναπομείνασα επιγραφή. Δυστυχώς δεν υπήρχε πια εκεί!

Τετάρτη 26 Μαΐου 2010

Ιστορία της Ιατρικής: Αλεξάντερ Φλέμινγκ (Alexander Fleming)

Ιστορία της Ιατρικής: Αλεξάντερ Φλέμινγκ (Alexander Fleming)

Πέμπτη 4 Φεβρουαρίου 2010

Η Μακρόνησος και οι "επισκέπτες" της

Διαβάζω στο ιστολόγιο "Πόντος και Αριστερά ένα πολύ τεκμηριωμένο κείμενο με τίτλο "Η Μακρόνησος και οι "επισκέπτες" της" νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να το διαβάσετε

Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2010

Απολογισμός μιας δεκαετίας

Γράφει ο Καθηγητής Θ Βερέμης στην σημερινή Καθημερινή
Η δεκαετία που πέρασε υπήρξε από τις λιγότερο εποικοδομητικές της τελευταίας τριακονταετίας. Η τρομοκρατική καταστροφή των Δίδυμων Πύργων στη Νέα Υόρκη προκάλεσε, μεταξύ άλλων, τη δαπανηρή σε αίμα εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ και μάλιστα χωρίς κάποιο θετικό, τουλάχιστον, αποτέλεσμα. Η καταστροφική αμερικανική κατοχή πολλαπλασίασε τον θρησκευτικό φανατισμό στις ισλαμικές χώρες, αλλά και τον φονταμενταλισμό των Ευαγγελιστών του κεντρικού και νότιου τμήματος των ΗΠΑ. Ετσι, ο χειρότερος (μετά τον Harding) πρόεδρος του εικοστού αιώνα, George W. Bush, εξασφάλισε δεύτερη θητεία. Αφησε πίσω του μια μεγάλη οικονομική κρίση και την εμπλοκή της χώρας του στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Οι οπαδοί του σκληρού πυρήνα των Ρεπουμπλικανών δεν έμαθαν τίποτα από το πέρασμα της ολέθριας κυβέρνησης Bush και στρέφουν σήμερα το παράλογο μίσος τους κατά του νέου προέδρου.
Η φτωχή σε επιτυχίες δεκαετία, ωστόσο, ανέδειξε κάποιες προσωπικότητες οι οποίες συνδέονται με τους κύριους προβληματισμούς του πλανήτη, την οικονομία και το περιβάλλον. Ο βραβευμένος με Νομπέλ στα οικονομικά αλλά και σχολιαστής της επικαιρότητας Paul Krugman χαρακτήρισε την περασμένη δεκαετία «το μεγάλο μηδέν» (Νew York Times, 28/12/09). Μηδέν σε θετική ανάπτυξη, μηδέν σε πρόνοια για τις επερχόμενες καταστροφές και μηδέν στις ηθικές επιδόσεις πληθώρας ηγετών της επιχειρησιακής Αμερικής. Οταν το ρεπουμπλικανικό σύστημα απελευθέρωσε την οικονομία από τους παραδοσιακούς ελέγχους, επέτρεψε στους πιο επιτήδειους να τη λαφυραγωγήσουν. Θα είναι δύσκολη πια η επαναφορά της οικονομικής σκέψης στην πίστη προς το «αόρατο χέρι της αγοράς» που διορθώνει όλες τις δυσλειτουργίες του συστήματος. Ο Milton Friedman και ο Friedrich Hayek θα δυσκολεύονταν σήμερα να εξηγήσουν τις αλλεπάλληλες φούσκες που οδήγησαν την παγκόσμια οικονομία σε κρίση διαρκείας. Και συμπληρώνει ο Krugman: «Και όσο για τους πολιτικούς και ιδιαίτερα τους Ρεπουμπλικανούς, τώρα που η πολιτική των φορολογικών απαλλαγών και της απελευθέρωσης της αγοράς (deregulation) μας οδήγησε στο σημερινό χάος, επανέρχονται με την ίδια συνταγή - φορολογικές περικοπές και απελευθέρωση της αγοράς».
Ανάμεσα στις Κασσάνδρες της επερχόμενης καταστροφής διακρίθηκαν δύο οικονομολόγοι βραβευμένοι με Νομπέλ: Ο Joseph Stiglitz (2001) υπήρξε σαν τον Σωκράτη, η αλογόμυγα για τους άλογους συγχρόνους του. Πιστεύει ότι οι αντιφατικές πληροφορίες προκαλούν τη δυσλειτουργία της αγοράς και ότι η παγκοσμιοποίηση δεν συμφέρει τις φτωχές χώρες. Προειδοποίησε μάλιστα τους Αμερικανούς ότι η άρση των ελέγχων της οικονομίας θα οδηγούσε στη σημερινή μεγάλη οικονομική κρίση. Ο Amartya Sen (1998) είναι ο Ινδός οικονομολόγος που πρώτος διαπίστωσε ότι η καλή ή η κακή διαχείριση των οικονομικών πόρων μετράει περισσότερο από την αφθονία ή την έλλειψή τους. Ο σημαντικός αυτός διανοητής των οικονομικών μας θυμίζει την αλφαβήτα της πολιτικής επιστήμης. Κάμποσοι απαίδευτοι ημέτεροι ηγέτες επαναλαμβάνουν την στερεότυπη πλέον αποστροφή: «Η Δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα» λες και πρόκειται για σύστημα με αυτόματο πιλότο. Ομως, το δημοκρατικό πολίτευμα είναι το πιο ευαίσθητο γιατί εξαρτάται απόλυτα από την αρετή των πολιτών. Οταν η αρετή εκπέσει, το σύστημα (κατά τον Αριστοτέλη) μεταλλάσσεται σε οχλοκρατία, ανομία και καταλήγει σε τυραννία. Μήπως βρισκόμαστε στην αρχή αυτής της μετάλλαξης;
Ο Sen και ο Stiglitz κατάρτισαν πρόσφατα έκθεση η οποία κάνει έκκληση στις κυβερνήσεις να περιλάβουν και μη οικονομικά κριτήρια στους στόχους της ανάπτυξης και του εκσυγχρονισμού του Τρίτου Κόσμου.
Οι κύκλοι της οικονομίας, όσο μεγάλη διάρκεια και αν έχουν, έρχονται και παρέρχονται. Οι καταστροφές όμως στο φυσικό περιβάλλον είναι πιο μόνιμες και ίσως μη αναστρέψιμες.
Η ανθρωπότητα οφείλει χάριτες στον βραβευμένο με Νομπέλ (2002) Ινδό οικονομολόγο-περιβαλλοντολόγο, Rajendra Pachauri, ο οποίος πρόβλεψε ότι η άνοδος της στάθμης των ωκεανών θα προκαλέσει πρωτοφανή μετακίνηση πληθυσμών στον πλανήτη. Ζήτησε δραστικές περικοπές στην έκλυση διοξειδίου του άνθρακα από τις ανεπτυγμένες χώρες, που είναι και οι κύριοι παραγωγοί ενέργειας, θεωρώντας ότι μόνο τότε η Κίνα θα δεχτεί να περικόψει τις δικές της εκλύσεις. Οφείλουμε επίσης πολλά στον διευθυντή της ΝASA, James Hansen, ο οποίος, παρά τις οδηγίες της κυβέρνησης Bush να μην κοινοποιεί τα ευρήματα της ερευνητικής του ομάδας σχετικά με τα επίπεδα διοξειδίου στην ατμόσφαιρα, έφερε τις δυσοίωνες διαπιστώσεις του για την κλιματική αλλαγή στη δημοσιότητα.
Και μια ευχάριστη είδηση. Στους 100 κορυφαίους παγκόσμιους διανοητές του 2009 (του έγκυρου Foreign Policy), φιγουράρει στην 50ή θέση ο κοινωνιολόγος της Ιατρικής, Νικόλαος Χρηστάκης του Πανεπιστημίου Harvard. Και του χρόνου περισσότερους!

Μένω στην Ευχάριστη είδηση

Παρασκευή 4 Δεκεμβρίου 2009

400 χρόνια μετά τον Γαλιλαίο


Διαβάσω και μεταφέρω εδώ το εισαγωγικό σημείωμα του Καθηγητού Ηλία Κούβελα στο εισαγωγικό σημείωμα του αφιερώματος "Αναζητώντας το Σύμπαν" στο "Βήμα των Ιδεών"
Διανύουμε τον τελευταίο μήνα του 2009. Μιας χρονιάς όπου, όπως έγινε ευρύτατα γνωστό από ποικίλες εκδηλώσεις, γιορτάζουμε τα 150 χρόνια από τη δημοσίευση του βιβλίου του Δαρβίνου «Η καταγωγή των ειδών». Πρόκειται για το βιβλίο που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη θέση του ανθρώπου μέσα στον φυσικό κόσμο (για όσους ασφαλώς εμπιστεύονται την επιστήμη και όχι τις δοξασίες που προέρχονται από το βασίλειο των θεών και των δεισιδαιμονιών).
Τούτη τη χρονιά επίσης, στο πλαίσιο του έτους της Αστρονομίας, γιορτάζουμε τα 400 χρόνια από την «ιδρυτική πράξη της σύγχρονης επιστήμης: όταν ο Γαλιλαίος, το έτος 1609, έστρεψε το μικροσκόπιό του στον ουρανό» (βλ. το άρθρο του Στέφανου Τραχανά).
Οι ανακαλύψεις του Γαλιλαίου άλλαξαν ριζικά και αμετάκλητα όσα πιστεύαμε για τη θέση του ανθρώπου στο Σύμπαν.
Ξεκινήσαμε τη χρονιά με ένα αφιέρωμα στον Δαρβίνο. Την κλείνουμε με ένα αφιέρωμα στον Γαλιλαίο, στους δρόμους που αυτός άνοιξε και που οδήγησαν στη σύγχρονη Κοσμολογία. Κορυφαίοι έλληνες επιστήμονες από αυτόν τον επιστημονικό χώρο παρουσιάζουν όχι μόνο τα όντως συγκλονιστικά ευρήματα της σύγχρονης Κοσμολογίας αλλά και τη συμμετοχή του ελληνικού επιστημονικού χώρου σε τούτη τη γοητευτική επιστημονική σάγκα.
Ο Υπογράφων θεωρεί το Γαλιλαίο την μεγαλύτερη επιστημονική μορφή της αναγέννησης και θεωρεί υποχρέωση του να παραθέσει λίγα βιογραφικά.
Ο Γαλιλαίος (Galileo Galilei) γεννήθηκε το 1564, στην Πίζα και ήταν το πρώτο παιδί από τα επτά της οικογένειάς του. Ο πατέρας του ήταν μουσικός και η μητέρα του πολύ μορφωμένη για την εποχή της. Το 1574, ο Γαλιλαίος εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Φλωρεντία και έμαθε τα πρώτα του γράμματα σε ένα κοντινό μοναστήρι. Στα τέλη του 1581, ο πατέρας του τον έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας για να σπουδάσει ιατρική. Στο πανεπιστήμιο συναναστράφηκε με προσωπικότητες που είχαν ασχοληθεί συστηματικά με τα μαθηματικά και ήρθε σε επαφή με τα έργα του Ευκλείδη και του Αρχιμήδη. Το ενδιαφέρον του όμως στράφηκε προς τα μαθηματικά και, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του, εγκατέλειψε τις σπουδές του στην ιατρική, το 1585 και άρχισε να διδάσκει μαθηματικά ιδιωτικά στη Φλωρεντία και στη Σιένα.
Το φθινόπωρο του 1589, ο Γαλιλαίος άρχισε να διδάσκει μαθηματικά και αστρονομία στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, ύστερα από εισήγηση του μαθηματικού και μηχανικού Guidobaldo del Monte. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Γαλιλαίος απέκτησε φήμη, αφενός γιατί ήταν αξιόλογος μαθηματικός και αφετέρου γιατί μπορούσε να εκφράζει την αντίθεσή του στην αριστοτελική διδασκαλία που κυριαρχούσε ως κατεστημένο στα πανεπιστήμια της εποχής. Το γεγονός αυτό δημιούργησε τόσο συμμαχίες όσο και εχθρότητες στο πρόσωπό του. Ήταν η εποχή που ο Γαλιλαίος προσπάθησε να εκμεταλλευθεί τη φήμη του και με τη βοήθεια ευγενών (πατρώνων), το 1592, κατέλαβε την έδρα των μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Πάδουας, θέση αξιόλογη και σημαντική για να μπορέσει να εκφράσει πιο ανοιχτά την αντίθεση του στους αριστοτελικούς καθηγητές.
Το 1604, ο Γαλιλαίος διατύπωσε το νόμο της ελεύθερης πτώσης των σωμάτων. Μετά από επίμονες προσπάθειες, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αποστάσεις που διασχίζει ένα σώμα κατά τη φυσική του κίνηση είναι ανάλογες προς τα τετράγωνα των χρόνων. Με την διατύπωση του νόμου της ελεύθερης πτώσης, κατάφερε το κυριότερο πλήγμα στην αριστοτελική φυσική, η οποία υποστήριζε ότι, κατά την ελεύθερη πτώση, η απόσταση είναι ανάλογη προς το χρόνο. Εν τω μεταξύ, η αντιπαλότητά του με τους αριστοτελικούς καθηγητές εντεινόταν όλο και περισσότερο.
Ο Γαλιλαίος έμεινε στην έδρα του Πανεπιστημίου της Πάδουας μέχρι το 1610. Στο διάστημα αυτό συνέχισε τις μελέτες του πάνω στο ζήτημα της κίνησης και γενικότερα σε προβλήματα μηχανικής, ενώ την ίδια περίοδο με τις ευρεσιτεχνίες του στο τηλεσκόπιο, άρχισαν να τον απασχολούν και ζητήματα αστρονομίας (οι παλίρροιες, οι κινήσεις και οι ταχύτητες των πλανητών). Τον Οκτώβριο του 1610 ο Γαλιλαίος ανέλαβε τα καθήκοντα του μαθηματικού του Μέγα Δούκα της Τοσκάνης, τίτλο που διατήρησε ως το τέλος της ζωής του, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο την υποστήριξη ενός σπουδαίου πολιτικού φορέα της εποχής. Έτσι, παραιτήθηκε από τα καθήκοντά του στην Πάδουα και μετακόμισε στη Φλωρεντία. Το 1610 δημοσίευσε το έργο του Sidereus Nuncius (Αγγελιαφόρος των Άστρων), στο οποίο παρουσίασε και τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων του που για πρώτη φορά στην ιστορία γίνονται με τηλεσκόπιο.
Το 1611 ανακηρύχθηκε στη Ρώμη μέλος της Ακαδημίας των Λυγκέων (Accademia dei Lincei). Μετά την έκδοση του Αγγελιοφόρου των Άστρων, οι απόψεις του Γαλιλαίου έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς και σε κύκλους εκτός του πανεπιστημίου, ενώ η εχθρότητα των Αριστοτελικών εντάθηκε. Στη συζήτηση σχετικά με την προώθηση του ηλιοκεντρισμού εις βάρος του γεωκεντρισμού υπεισέρχεται και η Εκκλησία. Το 1616, η Ιερά Εξέταση, εκτελεστικό και δικαστικό όργανο στης Καθολικής Εκκλησίας, συγκρότησε μια επιτροπή για να αποφανθεί σχετικά με τις προτάσεις του Γαλιλαίου που υπήρχαν στο βιβλίο του και αφορούσαν στην άμεση υποστήριξη του κοπερνίκειου συστήματος.
Οι ρωμαιοκαθολικές εκκλησιαστικές αρχές, λόγω της έξαρσης της διαμάχης καθολικισμού και προτεσταντισμού και από φόβο μήπως τα επιχειρήματα υπέρ του Κοπέρνικου, που διατυπώθηκαν από τον Γαλιλαίο, οδηγήσουν σε σκάνδαλο και χρησιμοποιηθούν υπονομευτικά από τους Μεταρρυθμιστές, βασίστηκαν στην ορατή αναντιστοιχία μεταξύ της κοπερνίκειας θεωρίας και της Βίβλου. Κατήγγειλαν τον Γαλιλαίο και τον προέτρεψαν να συμμορφωθεί με τις απόψεις της Εκκλησίας και να σταματήσει να συζητά δημόσια και να διδάσκει την κοπερνίκεια υπόθεση.
Ο Γαλιλαίος αξιοποιώντας τη δεινή διπλωματική του ικανότητα και τις φιλικές σχέσεις του με καρδιναλίους, απέφυγε την τελευταία στιγμή την καταδίκη και αποσύρθηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Φλωρεντία. Μέχρι το 1632, πεπεισμένος για την ορθότητα του ηλιοκεντρισμού, συνέχισε τις παρατηρήσεις του, στις οποίες προστέθηκαν οι παρατηρήσεις κομητών (1619), το ζήτημα των παλιρροιών και με ορισμένα προβλήματα μηχανικής. Το 1624 επέδειξε τη σύνθεση ενός μικροσκοπίου, ενώ την ίδια περίοδο προσπάθησε να προωθήσει μία νέα αντίληψη για τη μελέτη του φυσικού κόσμου που θα στηριζόταν σε μαθηματικές αρχές, αποδεσμευμένη από τη φιλοσοφία και τη θεολογία. Το 1632, εκδίδεται το έργο του Dialogo sopra i Due Massimi Sistemi del Mondo (Διάλογος περί των Δύο Κύριων Συστημάτων του Κόσμου). Το έργο αποτέλεσε βαρύ πλήγμα για τον αριστοτελισμό, αλλά και τα διδάγματα της Βίβλου και δημιούργησε ένα ισχυρό μέτωπο ενάντια στον Γαλιλαίο. Το 1632, η Ιερά Εξέταση απαγόρευσε την κυκλοφορία του βιβλίου και ο συγγραφέας της παραπέμφθηκε σε δίκη, η οποία έγινε το 1633.
Η δίκη του Γαλιλαίου είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα στην ιστορία της επιστήμης και σχετίζεται άμεσα με τα γεγονότα του 1616. Οι διαδικασίες διήρκεσαν πάνω από τρεις μήνες και ο Γαλιλαίος καταδικάστηκε τελικά (με ψήφους 7 προς 3) ως αιρετικός. Του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης, η οποία όμως μετατράπηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό για το υπόλοιπο της ζωής του. Το 1638 εξέδωσε το Discorsi intorno à Due Nuove Scienze (Πραγματείες περί Δύο Νέων Επιστημών), βιβλίο που έθεσε τις βάσεις για τη σύγχρονη μηχανική. Το χειρόγραφο πέρασε λαθραία από την Ιταλία και το βιβλίο του εκδόθηκε στην Ολλανδία. Το βράδυ της 8ης Ιανουαρίου 1642, ο Γαλιλαίος πέθανε στο Arcetri της Ιταλίας, σε ηλικία 78 ετών. Η ρωμαιοκαθολική Εκκλησία εμπόδισε τη δημόσια κηδεία και τις τιμές που είχαν προγραμματιστεί στη Φλωρεντία. Τα βιβλία του αφαιρέθηκαν από τον Κατάλογο των Απαγορευμένων Βιβλίων (Index Librorum Prohibitorum) το 1835 και το 1992, διά στόματος του πάπα Ιωάννη-Παύλου Β΄, η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία μίλησε για τη στάση της απέναντι στο Γαλιλαίο, λέγοντας ότι δεν ήταν σωστό να ζητάει αποδείξεις για τις απόψεις του, αφού αυτό μάλλον εμποδίζει την εξέλιξη των επιστημών. Υπήρξε πηγή γνώσης και έμπνευσης για πολλούς Ακόμη διατηρώ στην μνήμη μια παράσταση του Γαλιλαίου του Μπρέχτ με τον αξέχαστο Στέλιο Βόκοβιτς στον επώνυμο ρόλο

Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2009

Τα μπορντέλα των στρατοπεδών

Μου ήταν γνωστή η σεξουαλική εκμετάλλευση του ατόμου κατά την διάρκεια του πολέμου( βιασμοί κλπ) για να εδραιώσει ο νικητής την νίκη του. Τέτοια φαινόμενα αναφέρονται ένθεν και εκείθεν κατά την διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας και καταστροφής. Αναφέρονται ακόμη η καταναγκαστική εργασία γυναικών της Κίνας στους οίκους ανοχής του Ιαπωνικού στρατού,και η Ιαπωνική κυβέρνηση μάλλον δεν έχει ζητήσει ακόμη συγγνώμη από τα θύματα της τακτικής αυτής. Μου ήταν όμως άγνωστο ότι παρόμοια κατάσταση υπήρχε και στην Ναζιστική Γερμανία όπως αναγράφεται στο "Βήμα της Κυριακής". Νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να διαβάσετε το σχετικό άρθρο

Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2009

Μνήμη Φράνσις Νόελ Μπέικερ


Αντιγράφω από τον ιστότοπο "Προοδευτική πολιτική":
Τον Οκτώβριο του 1945, προς μεγάλη του κατάπληξη και οδύνη -καθώς προγραμμάτιζε να επιστρέψει στο «κινγκ'ς κόλετζ» του Κέμπριτζ για να ολοκληρώσει τις σπουδές του- ο Φράνσις Νόελ Μπέικερ (Francis Noel-Baker) εξελέγη απροσδόκητα βουλευτής της περιφέρειας Μπρέντφορντ και Τσίσουικ, στον απρόσμενο εκλογικό θρίαμβο του «Εργατικού κόμματος» του 'Ατλι (Attlee).
Το εκλογικό αποτέλεσμα ήταν ακόμα πιο εκπληκτικό λόγω του ότι ο κάτοχος της έδρας, ο συνταγματάρχης σερ Χάρολντ Μίτσελ (Sir Harold Mitchell), εκλεγόταν συνεχώς από το 1931, είχε πρόσφατα ανακηρυχθεί αντιπρόεδρος του «συντηρητικού κόμματος», ήταν γνωστός στενός φίλος του Ουίνστον Τσόρτσιλ (Winston Churchill) και είχε τη φήμη ενός άμεμπτου κοινοβουλευτικού άνδρα.
Ο Νόελ Μπέικερ γρήγορα χαρακτηρίστηκε ως το «βρέφος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Εργατικών» (χαρακτηρισμός που είναι μάλλον άβολος, όπως μπορώ να βεβαιώσω από προσωπική πείρα, αφού εξελέγην για πρώτη φορά σε ηλικία 29 ετών). Όπως μου εξομολογήθηκε ο ίδιος στο κοινοβούλιο, το 1962, εκείνη η πρώτη εκλογή του είχε έρθει «υπερβολικά πρώιμα». Κατά τη γνώμη μου, ως βουλευτής του Σουίντον από το 1955 ως το 1968 θα είχε αναλάβει υπουργικό αξίωμα αν είχε ζήσει αρκετά ο Χιου Γκάιτσκελ (Hugh Gaitskell) ή αν τον είχε διαδεχθεί στην ηγεσία του Εργατικού κόμματος ο Τζορτζ Μπράουν (George Brown) ή ακόμα και ο Τζιμ Κάλαχαν (Jim Callaghan) και όχι ο Χάρολντ Ουίλσον (Harold Wilson).
Το 1964 παρευρέθηκα σε ένα δείπνο που παρέθεσε ο Νόελ Μπέικερ με σκοπό να συνομιλήσει ο πρωθυπουργός με τα νεαρά μέλη της κοινοβουλευτικής του ομάδας. Ο Ουίλσον, που συνήθως παρέδιδε μαθήματα ευγένειας και ευστροφίας, εκείνο το βράδυ ήταν ασυγχώρητα αγενής προς το Νόελ Μπέικερ. Όπως παρατήρησε τότε κάποιος, ο ηγέτης του κόμματος δεν ήταν έτοιμος να λησμονήσει τη «βεντέτα» του με τους Νόελ Μπέικερ (πατέρα και υιό)· όσο παρέμενε στην ηγεσία του κόμματος, δεν υπήρχε καμία πιθανότητα να τους αναθέσει υπουργικό αξίωμα.
Ήμουν γραμματέας της επιτροπής διεθνών σχέσεων της κοινοβουλευτικής ομάδας του Εργατικού κόμματος επί των ημερών της προεδρίας της από τον πατέρα του Φράνσις, Φίλιπ Νόελ Μπέικερ (Philip Noel-Baker) και είμαι εις θέση να γνωρίζω πόσο είχε εκνευριστεί η ηγεσία του Εργατικού κόμματος από την αντίθεσή του στον πόλεμο του Βιετνάμ. Εν μέρει η οργή κατά του Φίλιπ Νόελ Μπέικερ, που είχε επιπτώσεις και στη συμπεριφορά της κομματικής ηγεσίας προς το γιο του, οφειλόταν στο ότι ο Φίλιπ είχε τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ ειρήνης, κάτι που προκαλούσε το φθόνο των ηγετών του Εργατικού κόμματος, και μάλιστα σε μια εποχή που ήταν εξαιρετικά υπερήφανοι για τις πρωτοβουλίες τους υπέρ του πολυμερούς αφοπλισμού.
Ο Φράνσις Νόελ Μπέικερ ήταν γόνος μιας πολιτικής οικογένειας. Το 1906, ο πάππος του, Τζόζεφ 'Αλεν Μπέικερ (Joseph Allen Baker) εξελέγη βουλευτής των «φιλελευθέρων» στο Ιστ Φίνσπουρι, και υπηρέτησε τους φιλελεύθερους πρωθυπουργούς Κάμπελ Μπάνερμαν (Campbell Bannerman) and 'Ασκουιθ (Asquith). Ο πατέρας του, Φίλιπ, είχε διακριθεί στους ολυμπιακούς αγώνες της Αμβέρσας το 1920, υπηρέτησε ευδοκίμως στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη και εξελέγη βουλευτής του Ντέρμπι με τους Εργατικούς.
Εγκαταλείποντας το λύκειο του Ουεστμίνστερ για το «κινγκ'ς κόλετζ» ο ιδεαλιστής Φράνσις πήγε στην Ισπανία για να πολεμήσει στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Εκεί συνδέθηκε με αρκετούς Βρετανούς συνδικαλιστές και ιδιαίτερα με τον Τζακ Τζόουνς (Jack Jones). Όταν τελικά ενεγράφη στο Κέμπριτζ, το 1939, πέρασε τον πρώτο χρόνο των σπουδών του παρακολουθώντας τις διαλέξεις των σερ Τζον Κλάφαμ (Sir John Clapham), Τζον Σόλτμαρς (John Saltmarsh) και 'Αρθουρ Πιγκού (Arthur Pigou). Τιμήθηκε για την επιμέλειά του στο προκαταρκτικό έτος των σπουδών του, αλλά στη συνέχεια κατετάγη εθελοντής για να πολεμήσει στο Β' παγκόσμιο πόλεμο.
Εντάχθηκε στο 43ο τάγμα του «βασιλικού συντάγματος τεθωρακισμένων» και στη συνέχεια μετετάχθη στην «υπηρεσία πληροφοριών». Ενώ υπηρετούσε στην Αίγυπτο, οι φίλοι του Τομ Φρέιζερ (Tom Fraser) (Εργατικός βουλευτής του Χάμιλτον) και Τζον Πάρκερ (John Parker) (Εργατικός βουλευτής του Ντάγκενχαμ και γραμματέας της «εταιρείας των φαβιανών») τον έπεισαν να διεκδικήσει την έδρα του Μπρέντφορντ και Τσίσουικ στις εκλογές του 1945. Πράγματι γύρισε στην πατρίδα, έκανε μια σύντομη προεκλογική καμπάνια και επέστρεψε στο Κάιρο, όπου έμαθε την εκλογή του, τρεις εβδομάδες αφού είχαν κλείσει οι κάλπες (εκείνη την εποχή τα εκλογικά αποτελέσματα αργούσαν, προκειμένου να καταμετρηθούν οι επιστολικές ψήφοι όσων υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία στο εξωτερικό).
Όπως ήταν αναπόφευκτο, μετά την ανάκαμψη των Συντηρητικών το 1950 ο Φράνσις Νόελ Μπέικερ έχασε την έδρα του και το διάστημα 1950-1954 εργάστηκε στo ευρωπαϊκό πρόγραμμα του BBC. Οι φίλοι που τον είχαν ενθαρρύνει να αναμειχθεί στην πολιτική το 1945 επανήρθαν κι έπεισαν τον Φράνσις να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα το 1955 στην εκλογική περιφέρεια του Σουίντον, πάντα με το Εργατικό κόμμα.
Ως γραμματέας εκ μέρους του κοινοβουλίου στη διυπουργική ομάδα για την εθνική ασφάλεια στην οποία προήδρευε ο Εμάνιουελ Σίνουελ (Emmanuel Shinwell), ο Φράνσις διακρίθηκε ως άριστος εισηγητής. Την ικανότητά του αυτή την αξιοποίησε πλήρως το 1967, όταν εισηγήθηκε ένα σχέδιο νόμου μιας ομάδας βουλευτών για την κατάργηση της διαφήμισης προϊόντων καπνού στην τηλεόραση. Πέραν πάσης προσδοκίας, και παρά τη σφοδρή αντίθεση του πανίσχυρου λόμπι των εταιρειών τσιγάρων, ο Νόελ Μπέικερ νίκησε: αυτό ήταν το πρώτο βήμα στην απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Ως συνήθως, προηγείτο κι εδώ της εποχής του.
Το κορυφαίο ίσως επίτευγμά του ως βουλευτής ήταν η κρίσιμη συμμετοχή του στην ίδρυση της «διεθνούς αμνηστίας». Στο σπίτι του οργανώθηκε η συνάντηση γνωριμίας του σεβασμιότατου Όστεν Ουίλιαμς (Austen Williams), εφημερίου του ιερού ναού Σεν Μάρτιν ιν δε φιλντς με τον Πέτερ Μπένενσον (Peter Benenson), που οδήγησε στην ίδρυση της οργάνωσης το 1961.
Αλλά η εντονότερη ανάμνηση που διατηρώ από την κοινοβουλευτική παρουσία του Φράνσις Νόελ Μπέικερ είναι η σειρά των παρεμβάσεών του για το καυτό ζήτημα της Κύπρου. Εξάλλου ήταν στενός φίλος του αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ηγέτη της ελληνοκυπριακής κοινότητας (μία ακόμα πηγή δυσφορίας για την ηγετική ομάδα του Εργατικού κόμματος). Όταν ο αρχιεπίσκοπος επισκέφθηκε τη Βρετανία, δυστυχώς πολλοί παρουσίασαν τον Φράνσις Νόελ Μπέικερ ως «μπάτλερ» του αρχιεπισκόπου στη Βρετανία. Πάντως ο Νόελ Μπέικερ εναντιώθηκε αποφασιστικά ενάντια στον συνταγματάρχη Γεώργιο Γρίβα και την οργάνωση ΕΟΚΑ, την ένοπλη απελευθερωτική εθνικιστική οργάνωση των Κυπρίων. Ήταν δε ιδιαίτερα εξοργισμένος με τις πράξεις της ελληνικής κυβέρνησης που έδωσαν στην Τουρκία το πρόσχημα να εισβάλει στο νησί και τα καταλάβει τη βόρειο Κύπρο. Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να απαλλαγεί επιτέλους από τις υποψίες πως επέδειξε ανάρμοστη ανοχή προς το ελληνικό στρατιωτικό καθεστώς της εποχής.
Το 1968, στο ετήσιο δείπνο της τοπικής οργάνωσης του Σουίντον του Εργατικού κόμματος, που οργανώθηκε στο συνεταιριστικό εστιατόριο της Φλιτ Στριτ, ο Νόελ Μπέικερ δήλωσε στους οπαδούς του πως σκόπευε να παραιτηθεί από το κοινοβούλιο με την πρώτη ευκαιρία. Ο γραμματέας της κοινοβουλευτικής ομάδας Τζον Σίλκιν (John Silkin), έκανε ότι περνούσε από το χέρι του για να αποφύγει την παραίτηση και την επακόλουθη αναπληρωματική εκλογή, που εξάλλου την κέρδισαν οι Συντηρητικοί.
Με την ιδιότητα του επιστήθιου φίλου του, ρώτησα κάποτε τον Φράνσις γιατί είχε προβεί σε αυτή την ενέργεια. Μου απάντησε πως δεν άντεχε άλλο την εχθρότητα του Ουίλσον, αλλά και την κυβερνητική αδιαφορία στις επανειλημμένες προειδοποιήσεις του για τις επιπτώσεις της κυβερνητικής πολιτικής στο σιδηρόδρομο, που είχε μεγάλη σημασία για την οικονομία του Σουίντον. Θυμάμαι πως είχα παρευρεθεί σε μια συνέλευση της τοπικής κομματικής οργάνωσης του Σουίντον, απόντος του Μπέικερ, και είχα εντυπωσιαστεί από τη δυσαρέσκεια και την οργή των μελών του κόμματος για την κυβερνητική σιδηροδρομική πολιτική. Ήταν πολύ φυσικό να νιώθει άβολα ο Νόελ Μπέικερ με αυτή την κατάσταση.
Όταν εγκατέλειψε το κοινοβούλιο, ο Νόελ Μπέικερ «έπαιξε» λιγάκι με το «σοσιαλδημοκρατικό κόμμα» (SDP), αλλά απογοητεύθηκε και κατέληξε στους οικολόγους, πράγμα πλήρως κατανοητό αφού ο ίδιος και η σύζυγός του Μπάρμπρο (Barbro), με την οποία μοιράστηκαν πολυετή ευτυχή έγγαμο βίο, ήταν από πολλά χρόνια ενεργά μέλη της «οργάνωσης της γης». Η σύζυγός του ήταν κόρη ενός Σουηδού επιχειρηματία, εξαγωγέα σουηδικών γεωργικών μηχανημάτων στη Ρωσία τη δεκαετία του '20 και του '30, και υπηρέτησε ως Σουηδή διπλωμάτης στην Κίνα και την Αργεντινή τη δεκαετία του '50.
Τα τελευταία 40 χρόνια της ζωής του ο Νόελ Μπέικερ τα πέρασε στο ελληνικό νησί της Εύβοιας, όπου είχε κληρονομήσει ένα μεγάλο αγρόκτημα από τον Φρανκ Νόελ (Frank Noel) τον πάππο του από την πλευρά του πατέρα του. Βάλθηκε να αναδειχθεί σε πρότυπο γαιοκτήμονα. Ο Γιώργος Δαυίδ, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες επιχειρηματίες και δωρητές του πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, όπου σπούδασε, μου αποκάλυψε πως στα τέλη της δεκαετίας του '50 μετά από ένα ταξίδι του στην Εύβοια, αναρωτήθηκε γιατί ορισμένα σημεία του ευβοϊκού δάσους ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση από ότι άλλα. Του είπαν πως τα υγιή τμήματα του δάσους ανήκαν στην οικογένεια του Νόελ Μπέικερ, που είχε εισαγάγει στη χώρα την επιστημονική δασοπονία.
Όταν ρώτησα τον Δαυίδ για τη σχέση του Νόελ Μπέικερ με τους Έλληνες συνταγματάρχες, που του είχε στοιχίσει τόσες επικρίσεις από τους κοινοβουλευτικούς του Εργατικού κόμματος, μου είπε πως την εποχή εκείνη, όποιος ήθελε να κάνει κάτι δημιουργικό στην Ελλάδα όφειλε «να κάνει τα στραβά μάτια» σε ότι αφορά τις πράξεις της στρατιωτικής κυβέρνησης: «οι δεκαοχτάχρονοι και οι εικοσάχρονοι είχαν την πολυτέλεια να διαδηλώνουν εναντίον του καθεστώτος, τα πράγματα όμως ήταν πολύ διαφορετικά για κάποιον που είχε οικογένεια και περιουσία στη χώρα».
Όταν επισκεφθήκαμε την Ελλάδα με μια διακομματική επιτροπή (πληρώσαμε από την τσέπη μας!) πολλοί Έλληνες πολιτικοί, πανεπιστημιακοί και επιχειρηματίες μας διαβεβαίωσαν πως σήμερα η οικογένεια των Νόελ Μπέικερ τιμάται στην Ελλάδα ως ένα είδος διαδόχων του λόρδου Βύρωνα (Lord Byron) άξιων σημερινών εκπροσώπων του βρετανικού φιλελληνισμού.
Μετά την απώλεια του Νόελ Μπέικερ, που κηδεύθηκε στην Εύβοια σύμφωνα με το τυπικό της ελληνικής ορθόδοξης εκκλησίας, από τους βουλευτές του εκλογικού θριάμβου των Εργατικών του 1945 παραμένουν πλέον σήμερα εν ζωή μόνον οι Μάικλ Φουτ (Michael Foot) και Τζον Φρίμαν (John Freeman).

του Tam Dallyel βουλευτή του Εργατικού κόμματος από το 1962 έως το 2005

ο Φράνσις Νόελ Μπέικερ πέθανε στις 25 Σεπτεμβρίου2009 Νεκρολογία του δημοσιεύτηκε στον Daily Telegraph και τον Independent

Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2009

Τερψιχόρη Χρυσουλάκη-Βλάχου


Τερψιχόρη Χρυσουλάκη-Βλάχου από τη Σητεία Αγωνίστηκε προσφέροντας τις υπηρεσίες της στον ασύρματο που λειτουργούσε σ' όλο σχεδόν το διάστημα της κατοχής στη μονή Τοπλού. Συλλαμβάνεται και καταδικάζεται σε θάνατο από τους Γερμανούς. Εκτελείται στην Αγιά Χανίων τον Ιούνιο του 1944. Αντιμετωπίζει το θάνατο με μια αξιοθαύμαστη ψυχραιμία. Η όμορφη αυτή κρητικοπούλα γράφει στον τοίχο του κελιού της «Είμαι Ι8 χρονών. Με καταδίκασαν σε θάνατο. Περιμένω από στιγμή σε στιγμή το εκτελεστικό απόσπασμα. Ζήτω η Ελλάδα. Ζήτω η Κρήτη»
Δεν ήταν αγωνιστές της Αντίστασης μόνο οι μετέχοντες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, η αντίσταση δεν ποδηγετήθηκε από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Η εικονιζόμενη εξ όσων δύναμαι να γνωρίζω ουδεμία σχέση είχε με την αριστερά

Τετάρτη 15 Ιουλίου 2009

Ιουλιανά 1965 με το μάτι των γελοιογράφων

Έχουν περάσει 44 χρόνια από το βασιλικό πραξικόπημα του 1965.Ο νεαρός τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος απέπεμψε τον νόμιμο εκλεγμένο πρωθυπουργό και μάλιστα με το πρωτοφανές ποσοστό του 53%. Ενώ του αναγνώριζε το δικαίωμα να προΐσταται της Κυβερνήσεως, τον θεωρούσε ακατάλληλο για το υπουργείο άμυνας( φέουδο του). Η διαφωνία βασιλιά και πρωθυπουργού οδήγησε στην δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967. Απετέλεσε δε πηγή εμπνεύσεως των γελοιογράφων της εποχής. Δείγματα της δουλειάς τους παρατίθεται εδώ















Πέμπτη 11 Ιουνίου 2009

Iστολόγιο του Φαρμάκου: Ερωτικές ιστορίες μιας χρήσης

Iστολόγιο του Φαρμάκου: Ερωτικές ιστορίες μιας χρήσης

Την ιστορία διαφόρων μορφών φαρμακευτικών σκευασμάτων με άριστο κείμενο και απίθανες εικόνες. Οφείλω χάρη στον αγαπητό συνάδελφο κ Πέππα που μου συνέστησε επίσκεψη της παραπάνω ιστοσελίδας

Πέμπτη 4 Ιουνίου 2009

Ιατρικές διαφημίσεις από το British Medical Journal στο πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα

Η διαφήμιση αρκετές φορές εκφράζει πολύ καλύτερα την εποχή της από χιλιάδες λέξεις γραπτού κειμένου. Προς επίρρωση του ισχυρισμού αυτού εξετάζονται και δημοσιεύονται ιατρικές διαφημίσεις δυο εντελώς διαφορετικών εποχών από το British Medical Journal . Η πρώτη σειρά αφορά τον Ιούνιο του 1910 εποχή παχειων αγελάδων για το Ηνωμένο Βασίλειο , στο τεύχος δημοσιεύονται 66 σελίδες διαφημίσεων
Τα διαφημιζόμενα προϊόντα είναι φάρμακα αμφίβολης δραστικότητας,τρόφιμα και ουίσκι καλής ποιότητας, εκδόσεις ιατρικά εργαλεία και σπίτια,αν θα ήθελε κανείς να έχει πλήρη εικόνα σκόπιμο είναι να κάνει κλικ εδώ

Στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η διαφήμιση είναι ισχνή και σε κάθε τεύχος δεν υπάρχουν πάνω από 1 ή 2 διαφημίσεις



Γενικά η διαφήμιση γίνεται πιο σοβαρή και μετρημένη ,οι δε σελίδες των περιοδικών περιορίζοντια σοβαρά. Πιθανολογώ για λόγους εξοικονομήσεως πόρων

Κυριακή 5 Απριλίου 2009

Τo Βυζάντιο είναι τμήμα της Ευρώπης


Προδημοσίευση από το σημερινό "ΒΗΜΑ"
Για τους περισσότερους ιστορικούς το Βυζάντιο ισοδυναμεί με μια απουσία.

Μερικά παραδείγματα αρκούν- ας ξεκινήσουμε από την ιστορία του πνεύματος: στον δεύτερο τόμο της σειράςΑ Νew Ηistory of Western Ρhilosophy(Μια Νέα Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας) που τιτλοφορείταιΜedieval Ρhilosophy(Η Φιλοσοφία του Μεσαίωνα) και κυκλοφόρησε το 2005 από τις εκδόσεις του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, διαβάζουμε ότι περίπου από το 600 μ.Χ. «η φιλοσοφία περιήλθε σε χειμερία νάρκη για δύο αιώνες».

Η έννοια της χειμερίας νάρκης προϋποθέτει ενδεχομένως την αφύπνιση, όμως όποια και αν ήταν αυτή, το υπόλοιπο τμήμα του τόμου απλώς την αγνοεί. (...)

Εκκωφαντική απουσία
Μία μελέτη για την Ευρασία του 11ου αιώνα, γραμμένη από τη σκοπιά της «παγκόσμιας ιστορίας», περιορίζεται στην παρατήρηση ότι ακόμη και μελετητές που ειδικεύονται στο Βυζάντιο αναρωτιούνται για ποιον λόγο η μεταρρύθμιση και η αναγέννηση του 11ου αιώνα υπήρξαν «τόσο λιγότερο ρηξικέλευθες σε σύγκριση με τις ομόλογες λατινικές εξελίξεις». Τέλος, αν και δεν προξενεί έκπληξη έπειτα από όσα προαναφέρθηκαν, το Βυζάντιο απουσιάζει από τις συζητήσεις για την ανάδυση της (δυτικής) ιδέας του ατόμου(...). Το Βυζάντιο συνεπώς κατέχει αβέβαιη θέση στην ιστοριογραφία, πράγμα που σημαίνει ότι δεν ξέρουμε πού να το εντάξουμε. Ηταν άραγε τμήμα της Ευρώπης ή μήπως ανήκε περισσότερο στην Ανατολή; Πώς συμβιβάζεται η ιστορία της Ορθοδοξίας με την αντίληψη περί Δυτικής Χριστιανοσύνης; (Το γεγονός ότι πρόσφατα ορισμένα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης επικαλέστηκαν ρητά αυτό το ερώτημα καταδεικνύει τη σημασία του στην εποχή μας.) Μία ακόμη πηγή αβεβαιότητας είναι ο ρόλος του Βυζαντίου στις Σταυροφορίες, καθώς βρέθηκε κατά κάποιον τρόπο να ισορροπεί ανάμεσα στη Δύση των Λατίνων και στην Ανατολή των Σαρακηνών. Και αυτό παρά το γεγονός ότι το Βυζάντιο, όπως και η Οθωμανική Αυτοκρατορία που το διαδέχτηκε, περιελάμβανε στην επικράτειά του μεγάλα κομμάτια της Ευρώπης, όπου, μετά το 1453, η βυζαντινή επιρροή συνεχίστηκε ως τις μέρες μας. Επιπλέον, ως αναπόσπαστη παράμετρος των πολιτικών και πολιτισμικών ιστοριών στα αναδυόμενα μετακομμουνιστικά κράτη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, το Βυζάντιο απέκτησε έναν καινούργιο και λεπτό ρόλο, τόσο ως προκάτοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κομιστής και εγγυητής της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, όσο και ως φορέας μιας ανησυχητικά «ανατολικής» κληρονομιάς.

Βυζαντινοί ή Ρωμαίοι;
Στην εποχή μας, τα ερωτήματα για την έκταση και τη φύση της Ευρώπης ανακύπτουν και πάλι επιτακτικά, ενώ η σχέση της «Δύσης» με τον ισλαμικό κόσμο έχει γίνει πηγή εντάσεων και ανησυχίας. Σε αντίθεση με τους βαρβαρικούς πληθυσμούς- που εγκαταστάθηκαν στα εδάφη της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και αποτελούν στις μέρες μας αντικείμενο έντονων συζητήσεων ως προς την ταυτότητά τους και την εθνογένεση από την οποία προέκυψαν-, οι Βυζαντινοί δεν ήρθαν από τον Βορρά ή από τις στέπες ούτε διαμόρφωσαν την ταυτότητά τους αλληλεπιδρώντας με τους Ρωμαίους. Παραμένει αμφιλεγόμενο ζήτημα, από ποιο σημείο και έπειτα μπορεί κάποιος να τους αποκαλέσει Βυζαντινούς μάλλον παρά Ρωμαίους (ονομασία που ποτέ δεν έπαψαν οι ίδιοι να χρησιμοποιούν για τον εαυτό τους). Πράγματι, με την καινούργια αυτή σημασία, ο όρος «Βυζαντινός» αποτελεί νεωτερισμό του 16ου αιώνα. Ο Εdward Gibbon αναφέρθηκε σε επτά αιώνες «Ελληνικής Αυτοκρατορίας», που ακολούθησαν τους χρόνους του Ιουστινιανού. Δεν ήταν όμως σίγουρος αν ο ίδιος ο Ιουστινιανός έπρεπε να ενταχθεί στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ή στην «Ελληνική Αυτοκρατορία» που τη διαδέχτηκε. Η ανάμειξη, ωστόσο, των Βυζαντινών στην εθνογένεση άλλων λαών ήταν έντονη και αφορούσε, μεταξύ άλλων, τους Βουλγάρους, τους Σέρβους, τους Ούγγρους και τους Ρώσους. Το Βυζάντιο διαμόρφωσε, όσο και η Ρώμη και η Παποσύνη, την εξέλιξη της Ευρώπης.
Μεροληπτική ιστοριογραφία

Την ιστοριογραφία για το Βυζάντιο- που συχνά υπήρξε μεροληπτική, γραμμένη από τη δυτικοευρωπαϊκή σκοπιά και ιδιαίτερα εσωστρεφής- σημάδεψαν ορισμένα κείμενα καταλυτικής σημασίας. Σε αυτά αποτυπώθηκε και η αντίληψη που έβλεπε το Βυζάντιο ως μία κοινωνία κατ΄ εξοχήν ορθόδοξη, στην οποία δέσποζε η σύμπραξη Εκκλησίας και αυτοκράτορα(...).
Οφείλουμε εδώ να αναρωτηθούμε πόσο ακόμη θα υφίσταται αυτό το είδος της ιστοριογραφίας και αν πάψει να υπάρχει, πώς θα πρέπει να αντικατασταθεί. Το να γράφει κάποιος με τρόπο που καθιστά το Βυζάντιο προσιτό στον αναγνώστη θέτει πολλές προκλήσεις. Κατά πρώτον, πρέπει να υπερβεί τη συνεχιζόμενη προκατάληψη εις βάρος της ανατολικής αυτοκρατορίας, αλλά και τα στερεότυπα που την κατατρύχουν. Το γεγονός ότι το ίδιο το αντικείμενο παραμένει σχετικά άγνωστο δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες, ενώ οι γραπτές πηγές που καλείται να χρησιμοποιήσει ο ιστορικός είναι συχνά δυσεύρετες, δημοσιευμένες σε σπάνιες εκδόσεις και σε δύσκολες γλώσσες.
Εντούτοις, ορισμένα σημαντικά βυζαντινά κείμενα παραμένουν ανέκδοτα και είναι προσβάσιμα μόνο σε μορφή χειρογράφου. Πολλά ακόμη είναι διαθέσιμα σε παλαιές, μη κριτικές εκδόσεις(...). Τέλος, οι Βυζαντινοί διαφέρουν από την πλειονότητα των υπόλοιπων «λαών» όχι μόνο επειδή δεν υπήρξαν «λαός» με την εθνοτική σημασία του όρου, αλλά και επειδή το κράτος τους διατηρήθηκε για πολλούς αιώνες, κατά τη διάρκεια των οποίων γνώρισε πλήθος αλλαγών, διατηρώντας ταυτόχρονα ορισμένα από τα πλέον ουσιώδη γνωρίσματά του. (...)
Επέλεξα, ωστόσο, να ξεκινήσω με την κρίσιμη στιγμή των εγκαινίων της Κωνσταντινούπολης από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. Επιχείρησα, επιπλέον, να δώσω μια ιδέα των μεταβαλλόμενων χαρακτηριστικών του Βυζαντίου καθ΄ όλη τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του, ως την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς το 1453. Εντός των συγκεκριμένων πλαισίων είναι αδύνατο να εκτεθούν με λεπτομέρειες όλες οι πιθανές παράμετροι ή να παρουσιαστεί μια διεξοδική Ιστορία του Βυζαντίου- αυτή, άλλωστε, είναι διαθέσιμη σε άλλες εκδόσεις. Σε κάθε περίπτωση, η Κωνσταντινούπολη- η οποία, αν εξαιρέσουμε μια σύντομη διακοπή από το 1204 ως το 1261, υπήρξε έδρα της αυτοκρατορικής εξουσίας για 11 αιώνες- συνιστούσε τον ίδιο τον πυρήνα της βυζαντινής ταυτότητας.

Το διχοτομημένο αρχείο του ΚΚΕ

Διαβάζω στο σημερινό Βήμα και τα δημοσιεύω παντελώς ασχολίαστα. Ελπίζω να μην κατηγορηθώ για αντικομουνισμό και πάλιν.
Στάση αναμονής επιλέγουν να τηρήσουν Περισσός και Κουμουνδούρου σχετικά με το θέμα που εγείρει το βιβλίο των κκ.Αλ. Δάγκα και Γ. Λεοντιάδημε αντικείμενο το διχοτομημένο αρχείο του ΚΚΕ, προτρέποντας επί της ουσίας τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), στην κατοχή των οποίων βρίσκεται το τμήμα του αρχείου που απέσπασε μετά τη διάσπαση του κόμματος το 1968 η ομάδα Παρτσαλίδη - Ζωγράφου- Δημητρίου, να παραχωρήσουν αντίγραφα των πρωτοτύπων «στον φυσικό ιδιοκτήτη τους, το ΚΚΕ».

Αναφορικά με το δημοσίευμα του «Βήματος» της περασμένης Κυριακής, στο οποίο έγινε η παρουσίαση του βιβλίου με τίτλο «Το κομματικό αρχείο. Διαδρομές, εμπλοκές: Το “Αρχείο του ΚΚΕ εσωτερικού” και η αντιδικία του ΚΚΕ με τους επαγγελματίες ιστορικούς» (εκδόσεις Επίκεντρο) και παράλληλα αποτυπώθηκε η πολιτική διαμάχη που διαρκεί 40 χρόνια ανάμεσα στις δύο πλευρές, οι συγγραφείς του σχολίασαν σχετικά με την αναφορά (στο δημοσίευμα) ότι«η ρουμανική πλευρά φέρεται να διαμήνυσε στους διαγραμμένους να φυγαδεύσουν το αρχείο από τη χώρα εντός 10 ημερών, ειδάλλως θα ήταν αναγκασμένοι,λόγω των σοβιετικών πιέσεων, να το παραδώσουν οι ίδιοι στην αντίπαλη πλευρά» , πληροφορία η οποία δεν περιέχεται στο βιβλίο, ότι ανεξάρτητα αν παρενέβησαν ή όχι οι Σοβιετικοί και αν υπήρξε ανάλογο «τελεσίγραφο» των Ρουμάνων προς την πλευρά των διαφωνούντων, το αρχείο έφυγε έπειτα από πολλές περιπέτειες για τα Σκόπια το 1978, ενώ τα έγγραφα που πήγαν το 1969 δεν ανήκαν στο «κλεμμένο αρχείο», αλλά στα όσα τεκμήρια βρίσκονταν στα χέρια τουΘεόδωρου (Αλέκου) Παπαπαναγιώτουκαι στο Τμήμα Ιστορίας του κόμματος (το οποίο επίσης «απαλλοτριώθηκε» από τους «αναθεωρητές»).

Επισημαίνεται εξάλλου ότι οΦίλιππος Ηλιού, εμπνευστής των ΑΣΚΙ, δεν συμμετείχε στη 12η Ολομέλεια, όπως εκ παραδρομής εγράφη, αλλά απλώς συντάχθηκε εξαρχής με την ομάδα Παρτσαλίδη εκ της θέσεώς του ως γραμματέα της κομματικής οργάνωσης της ΕΔΑ στο Παρίσι. Από τους οργανωμένους (τότε) έλληνες κομμουνιστές του Παρισιού συμμετείχαν στη 12η Ολομέλεια ο κ. Θ. Πάγκαλοςκαι η ιστορικός κυρία Ελένη Μπιμπίκου-Αντωνιάδου, η οποία και προλογίζει το εν λόγω πόνημα.

Πέμπτη 26 Μαρτίου 2009

Αντί αφιερώματος στην 25η Μαρτίου , η ομιλια του Θ. Κολοκοτρώνη στους νέους


Παιδιά μου!

Εἰς τὸν τόπο τοῦτο, ὁποὺ ἐγὼ πατῶ σήμερα, ἐπατοῦσαν καὶ ἐδημηγοροῦσαν τὸν παλαιὸ καιρὸ ἄνδρες σοφοί, καὶ ἄνδρες μὲ τοὺς ὁποίους δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ συγκριθῶ καὶ οὔτε νὰ φθάσω τὰ ἴχνη των. Ἐγὼ ἐπιθυμοῦσα νὰ σᾶς ἰδῶ, παιδιά μου, εἰς τὴν μεγάλη δόξα τῶν προπατόρων μας, καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅσα εἰς τὸν καιρὸ τοῦ ἀγῶνος καὶ πρὸ αὐτοῦ καὶ ὕστερα ἀπ᾿ αὐτὸν ὁ ἴδιος ἐπαρατήρησα, καὶ ἀπ᾿ αὐτὰ νὰ κάμωμε συμπερασμοὺς καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν εὐτυχίαν σας, μολονότι ὁ Θεὸς μόνος ἠξεύρει τὰ μέλλοντα. Καὶ διὰ τοὺς παλαιοὺς Ἕλληνας, ὁποίας γνώσεις εἶχαν καὶ ποία δόξα καὶ τιμὴν ἔχαιραν κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη τοῦ καιροῦ των, ὁποίους ἥρωας, στρατηγούς, πολιτικοὺς εἶχαν, διὰ ταῦτα σας λέγουν καθ᾿ ἡμέραν οἱ διδάσκαλοί σας καὶ οἱ πεπαιδευμένοι μας. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀρκετός. Σᾶς λέγω μόνον πὼς ἦταν σοφοί, καὶ ἀπὸ ἐδῶ ἐπῆραν καὶ ἐδανείσθησαν τὰ ἄλλα ἔθνη τὴν σοφίαν των.

Εἰς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον κατοικοῦμε, ἐκατοικοῦσαν οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ ἠμεῖς καταγόμεθα καὶ ἐλάβαμε τὸ ὄνομα τοῦτο. Αὐτοὶ διέφεραν ἀπὸ ἠμᾶς εἰς τὴν θρησκείαν, διότι ἐπροσκυνοῦσαν τὲς πέτρες καὶ τὰ ξύλα. Ἀφοῦ ὕστερα ἦλθε στὸν κόσμο ὁ Χριστός, οἱ λαοὶ ὅλοι ἐπίστευσαν εἰς τὸ Εὐαγγέλιό του, καὶ ἔπαυσαν νὰ λατρεύουν τὰ εἴδωλα. Δὲν ἐπῆρε μαζί του οὔτε σοφοὺς οὔτε προκομμένους, ἀλλ᾿ ἁπλοὺς ἀνθρώπους, χωρικοὺς καὶ ψαράδες, καὶ μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔμαθαν ὅλες τὲς γλῶσσες τοῦ κόσμου, οἱ ὁποῖοι, μολονότι ὅπου καὶ ἂν ἔβρισκαν ἐναντιότητες καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ τύραννοι τοὺς κατέτρεχαν, δὲν ἠμπόρεσε κανένας νὰ τοὺς κάμῃ τίποτα. Αὐτοὶ ἐστερέωσαν τὴν πίστιν.

Οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, οἱ πρόγονοί μας, ἔπεσαν εἰς τὴν διχόνοια καὶ ἐτρώγονταν μεταξύ τους, καὶ ἔτσι ἔλαβαν καιρὸ πρῶτα οἱ Ρωμαῖοι, ἔπειτα ἄλλοι βάρβαροι καὶ τοὺς ὑπόταξαν. Ὕστερα ἦλθαν οἱ Μουσουλμάνοι καὶ ἔκαμαν ὅ,τι ἠμποροῦσαν, διὰ νὰ ἀλλάξη ὁ λαὸς τὴν πίστιν του. Ἔκοψαν γλῶσσες εἰς πολλοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ᾿ ἐστάθη ἀδύνατο νὰ τὸ κατορθώσουν. Τὸν ἕνα ἔκοπταν, ὁ ἄλλος τὸ σταυρό του ἔκαμε.

Σὰν εἶδε τοῦτο ὁ σουλτάνος, διόρισε ἕνα βιτσερὲ, ἕναν πατριάρχη, καὶ τοῦ ἔδωσε τὴν ἐξουσία τῆς ἐκκλησίας. Αὐτὸς καὶ ὁ λοιπὸς κλῆρος ἔκαμαν ὅ,τι τοὺς ἔλεγε ὁ σουλτάνος. Ὕστερον ἔγιναν οἱ κοτζαμπάσηδες εἰς ὅλα τὰ μέρη. Ἡ τρίτη τάξη, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ προκομμένοι, τὸ καλύτερο μέρος τῶν πολιτῶν, μὴν ὑποφέρνοντες τὸν ζυγὸ ἔφευγαν, καὶ οἱ γραμματισμένοι ἐπῆραν καὶ ἔφευγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὴν πατρίδα των, καὶ ἔτσι ὁ λαός, ὅστις στερημένος ἀπὸ τὰ μέσα τῆς προκοπῆς, ἐκατήντησεν εἰς ἀθλίαν κατάσταση, καὶ αὐτὴ αὔξαινε κάθε ἡμέρα χειρότερα· διότι, ἂν εὐρίσκετο μεταξὺ τοῦ λαοῦ κανεὶς μὲ ὀλίγην μάθηση, τὸν ἐλάμβανε ὁ κλῆρος, ὅστις ἔχαιρε προνόμια, ἢ ἐσύρετο ἀπὸ τὸν ἔμπορο τῆς Εὐρώπης ὡς βοηθός του ἢ ἐγίνετο γραμματικὸς τοῦ προεστοῦ. Καὶ μερικοὶ μὴν ὑποφέροντες τὴν τυραννίαν τοῦ Τούρκου καὶ βλέποντας τὲς δόξες καὶ τὲς ἡδονὲς ὁποὺ ἀπελάμβαναν αὐτοί, ἄφηναν τὴν πίστη τους καὶ ἐγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καὶ τοιουτοτρόπως κάθε ἡμέρα ὁ λαὸς ἐλίγνευε καὶ ἐπτώχαινε.

Εἰς αὐτὴν τὴν δυστυχισμένη κατάσταση μερικοὶ ἀπὸ τοὺς φυγάδες γραμματισμένους ἐμετάφραζαν καὶ ἔστελναν εἰς τὴν Ἑλλάδα βιβλία, καὶ εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ χρωστοῦμε εὐγνωμοσύνη, διότι εὐθὺς ὁποὺ κανένας ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ λαὸ ἐμάνθανε τὰ κοινὰ γράμματα, ἐδιάβαζεν αὐτὰ τὰ βιβλία καὶ ἔβλεπε ποίους εἴχαμε προγόνους, τί ἔκαμεν ὁ Θεμιστοκλῆς, ὁ Ἀριστείδης καὶ ἄλλοι πολλοὶ παλαιοί μας, καὶ ἐβλέπαμε καὶ εἰς ποίαν κατάσταση εὐρισκόμεθα τότε. Ὅθεν μᾶς ἦλθεν εἰς τὸ νοῦ νὰ τοὺς μιμηθοῦμε καὶ νὰ γίνουμε εὐτυχέστεροι. Καὶ ἔτσι ἔγινε καὶ ἐπροόδευσεν ἡ Ἑταιρεία.

Ὅταν ἀποφασίσαμε νὰ κάμωμε τὴν Ἐπανάσταση, δὲν ἐσυλλογισθήκαμε οὔτε πόσοι εἴμεθα οὔτε πὼς δὲν ἔχομε ἅρματα οὔτε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐβαστοῦσαν τὰ κάστρα καὶ τὰς πόλεις οὔτε κανένας φρόνιμος μᾶς εἶπε «ποὺ πᾶτε ἐδῶ νὰ πολεμήσετε μὲ σιταροκάραβα βατσέλα», ἀλλὰ ὡς μία βροχὴ ἔπεσε εἰς ὅλους μας ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐλευθερίας μας, καὶ ὅλοι, καὶ ὁ κλῆρος μας καὶ οἱ προεστοὶ καὶ οἱ καπεταναῖοι καὶ οἱ πεπαιδευμένοι καὶ οἱ ἔμποροι, μικροὶ καὶ μεγάλοι, ὅλοι ἐσυμφωνήσαμε εἰς αὐτὸ τὸ σκοπὸ καὶ ἐκάμαμε τὴν Ἐπανάσταση.

Εἰς τὸν πρῶτο χρόνο τῆς Ἐπαναστάσεως εἴχαμε μεγάλη ὁμόνοιακαὶ ὅλοι ἐτρέχαμε σύμφωνοι. Ὁ ἕνας ἐπῆγεν εἰς τὸν πόλεμο, ὁ ἀδελφός του ἔφερνε ξύλα, ἡ γυναῖκα του ἐζύμωνε, τὸ παιδί του ἐκουβαλοῦσε ψωμὶ καὶ μπαρουτόβολα εἰς τὸ στρατόπεδον καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ὁμόνοια ἐβαστοῦσε ἀκόμη δυὸ χρόνους, ἠθέλαμε κυριεύσει καὶ τὴν Θεσσαλία καὶ τὴν Μακεδονία, καὶ ἴσως ἐφθάναμε καὶ ἕως τὴν Κωνσταντινούπολη.

Τόσον τρομάξαμε τοὺς Τούρκους, ὁποὺ ἄκουγαν Ἕλληνα καὶ ἔφευγαν χίλια μίλια μακρά. Ἑκατὸν Ἕλληνες ἔβαζαν πέντε χιλιάδες ἐμπρός, καὶ ἕνα καράβι μίαν ἁρμάδα…

Ἐγώ, παιδιά μου, κατὰ κακή μου τύχη, ἐξ αἰτίας τῶν περιστάσεων, ἔμεινα ἀγράμματος καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ζητῶ συγχώρηση, διότι δὲν ὁμιλῶ καθὼς οἱ δάσκαλοί σας. Σᾶς εἶπα ὅσα ὁ ἴδιος εἶδα, ἤκουσα καὶ ἐγνώρισα, διὰ νὰ ὠφεληθῆτε ἀπὸ τὰ ἀπερασμένα καὶ ἀπὸ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τῆς διχονοίας, τὴν ὁποίαν νὰ ἀποστρέφεσθε, καὶ νὰ ἔχετε ὁμόνοια. Ἐμᾶς μὴ μᾶς τηρᾶτε πλέον. Τὸ ἔργο μας καὶ ὁ καιρός μας ἐπέρασε. Καὶ αἱ ἡμέραι τῆς γενεᾶς, ἡ ὁποία σας ἄνοιξε τὸ δρόμο, θέλουν μετ᾿ ὀλίγον περάσει. Τὴν ἡμέρα τῆς ζωῆς μας θέλει διαδεχθῆ ἡ νύκτα τοῦ θανάτου μας, καθὼς τὴν ἡμέραν τῶν Ἁγίων Ἀσωμάτων θέλει διαδεχθῆ ἡ νύκτα καὶ ἡ αὐριανὴ ἡμέρα.

Εἰς ἐσᾶς μένει νὰ ἰσάσετε καὶ νὰ στολίσετε τὸν τόπο, ὁποὺ ἠμεῖς ἐλευθερώσαμε· καί, διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ ἔχετε ὡς θεμέλια της πολιτείας τὴν ὁμόνοια, τὴν θρησκεία, τὴν καλλιέργεια τοῦ θρόνου καὶ τὴν φρόνιμον ἐλευθερία.

Τελειώνω τὸ λόγο μου. Ζήτω ὁ βασιλεύς μας Ὄθων! Ζήτω οἱ σοφοὶ διδάσκαλοι! Ζήτω ἡ Ἑλληνικὴ Νεολαία!

Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 2009

Προίκας μνήμη

Από το ιστολόγιο του φίλου και συνάδελφου Θόδωρου Πέππα χωρίς τα εικαστικά παραφερνάλια

Από τα Νέα της 20-1-2008 στην Στηλη "Σαν Σήμερα"

1962: «Η Κυβέρνησις έθεσεν τέρμα εις τας συζητήσεις περί προικός της πριγκιπίσσης Σοφίας , διά της καταθέσεως εις την Βουλήν σχετικού νομοσχεδίου. Διά του νομοσχεδίου, το οποίον θα έλθη προς συζήτησιν ενώπιον της Εθνικής Αντιπροσωπείας το συντομώτερον, η προίκα ορίζεται εις το ποσόν των 9 εκατομμυρίων δραχμών ήτοι 300.000 δολλαρίων. Εις την εισηγητικήν έκθεσιν του νομοσχεδίου αναφέρεται ότι "η συμβολή του Ελληνικού Λαού εις την αποκατάστασιν της Βασιλόπαιδος Σοφίας πρωτίστως προβάλλεται ως ηθική και έμπρακτος συμμετοχή αυτού εις το ευτυχές τούτο γεγονός"». («ΤΑ ΝΕΑ»)

Σημείωση: Μην σας φαίνεται μικρό το ποσόν Τότε ο μισθός διευθυντού ηταν 2400, η εφημερίδα έκανε μιαμιση δραχμή (χθες 1.30 =444 δρχ!) το κουλούρι, χωρίς τυρί, μια (χθες 205). Και δημιουργήθηκε σάλος, με κυρίαρχο σύνθημα στις φοιτητικές διαδηλώσεις "Προίκα στην Παιδεία" , καθώς ζητούντο χρήματα για την Εκπαίδευση (εδω, καμμιά διαφορά μετά 47 χρόνια!)

Προσέξτε, όμως, κομψότητα στην διατύπωση του νομοσχεδίου που έφερε η κυβέρνηση του Κ.Καραμανλή, παρά τις αντιρρήσεις του αρχηγού της αντιπολιτευσεως Γ.Παπανδρέου (ουτε εδω διαφορά!) "η συμβολή του Ελληνικού Λαού εις την αποκατάστασιν της Βασιλόπαιδος Σοφίας πρωτίστως προβάλλεται ως ηθική και έμπρακτος συμμετοχή αυτού εις το ευτυχές τούτο γεγονός"»

Μην προσβάλλουμε και την οικογένεια, και δη την μητέρα-Βασίλισσα Φρειδερικη, γιά όσους ξέχασαν!-ότι δεν είχαν και δέκα πανωσέντονα και πέντε νυχτικά να της δώσουν της κοπέλας! Και πιάνο την ψιλομάθανε (η Τζίνα Μπαχάουερ έκανε μαθηματα στην αδελφή της Ειρήνη-κάτι θαχε πιάσει το αυτί της!) και ολο και κάποια κινητή και ακίνητη περιουσία θα έλαβε ο συμπαθής (αν και Ρεάλ, ποδοσφαιρικώς!) Πριγκηψ, τοτε, Δον Χουάν Κάρλος των Βουρβώνων. για την "αποκατασταση"-σαν να λέει "μην μας μεινει και στο ράφι, δηλαδή"

Η συμμετοχή του λαού στο "ευτυχές γεγονός" περιελάμβανε και μενα, μαθητη δημοτικού, καθώς παρακολουθήσαμε την σεμνή τελετή, υποχρεωτικά (στην Πλατεια Συντάγματος, βεβαια, δεν μας καλέσανε και στην Μητρόπολη!) με τα άλογα, τις άμαξες και τα αγήματα

Αναμνηστική φωτογραφία του γαμου, με την ομαδα σε πληρη συνθεση

Η γυναίκα (καλά ναναι) παντρευτηκε, εκανε τα παιδιά της, εγινε και Βασίλισσα, εγινε και Μουσείο στην Μαδρίτη (Reina Sofia-έχει μέσα και την Γκέρνικα)

Εμας μας εμεινε η μνημη-α, και το φέσι, ξέχασα!

Σάββατο 21 Φεβρουαρίου 2009

Νεοσταλινικό το ΚΚΕ

Έγραφα σε προχθεσινή μου ανάρτηση ότι το 18ο Συνέδριο του ΚΚΕ μου φέρνει στο νου την νεκρανάσταση του σταλινισμού και μάλλον δεν είχα άδικο, αν αυτά που διαβάζω στα σημερινά Νέα είναι αληθινά. Κριτική του 20ου συνεδρίου του ΚΚΣΕ και του Νικήτα Χρουτσώφ είναι από ότι καταλαβαίνω το σημερινό συνέδριο.

Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2009

Ελληνισμός του Πόντου και Σταλινισμός


Το 18ο Συνέδριο του ΚΚΕ φέρνει στο νου τον Στάλιν και το σταλινισμό, που μερικοί φανατικοί προσπαθούν να δικαιολογήσουν.Την φρίκη του σταλινικού φαινομένου την έχει αποδώσει γλαφυρότατα η λογοτεχνία ρωσική και ξένη. Η λογοτεχνία όμως δεν περιγράφει επακριβώς τα πράγματα και ίσως να υπερβάλλει σε ένα βαθμό. Η ιστορία όμως δίνει το ακριβές περίγραμμα των γεγονότων και απαιτεί τεκμηρίωση. Το ότι οι σοβιετικοί προέβησαν και γενοκτονία του Ελληνισμού του Καυκάσου μου ήταν γνωστό,δεν μου ήταν όμως γνωστή η έκταση της. Περιδιαβαίνοντας στο Web έπεσα σε μια ανάρτηση του ιστορικού Βλάση Αγτζίδη. Σε έρευνα που στηρίζεται σε >220 βιβλιογραφικές αναφορές σκιαγραφεί το μέγεθος του εγκλήματος του πατερούλη και του θείου Λαυρέντη (του Μπέρια εννοείται) και μην μου πει κανείς ότι πρόκειται για αντισοβιετική προπαγάνδα γιατί οι περισσότερες των πηγών του έχουν αριστερό παρελθόν. Νομίζω ότι αξίζει να τον επισκεφθείτε.

Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2009

Ένας ιρλανδικός αιώνας (An Irish century)


Διαβάζω στον ιστότοπο "Προοδευτική Πολιτική" ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Conor Foley συνεργάτου της Βρετανικής Εφημερίδας Guardian, που κατά την ταπεινή γνώμη είναι μια από τις προοδευτικότερες της Ευρώπης.Διάβασα το κείμενο και στο πρωτότυπο και έχω την γνώμη ότι η μετάφραση πάσχει ελαφρά. Ακόμη και το τίτλο θα τον μετάφραζα πιο ελεύθερα "Ένας αιώνας ελεύθερης Ιρλανδίας". Παρόλα αυτά νομίζω ότι αναπαραγωγή για τους αναγνώστες του μπλογκ στην μητρική τους γλώσσα θα ήταν πολλαπλά ωφέλιμη.
Δεν γνωρίζω αν υπάρχει copyright για την Ελληνική Γλώσσα , αλλά θα παρακαλούσα τον διαχειριστή του ιστοτόπου αν συμβαίνει κάτι τέτοιο να με ειδοποιήσει για το κατέβασμα της μετάφρασης
"Η γιαγιά μου έκλεισε τα εκατό πριν μερικές ημέρες, και ολόκληρη η πολυάριθμη οικογένειά μου συνέκλινε στο Δουβλίνο από όλα τα μέρη της ιρλανδικής διασποράς για να γιορτάσει αυτά τα γενέθλια. Στη χώρα μας ξέρετε δεν έχουν ξεπεράσει πολλοί τα εκατό χρόνια. Η γιαγιά μου, όπως της γράφει σε μία επιστολή που της έστειλε επί τη ευκαιρία του γεγονότος η πρόεδρος της χώρα μας Μέρι Μακ 'Αλις (Mary McAleese)... «έζησε σε αξιομνημόνευτους καιρούς της ιστορίας της Ιρλανδίας και του κόσμου. Υπήρξε μάρτυρας μεγάλων αλλαγών στον τρόπο ζωής και στην εξέλιξη της τεχνολογίας, αδιανόητες το έτος γεννήσεώς της, το 1909».
Όταν γεννήθηκε η γιαγιά μου, η Ιρλανδία ήταν ακόμα βρετανική κτήση. Τα δέκατα γενέθλιά της, την 21η Ιανουαρίου 1919, συνέπεσαν με τη πρώτη σύγκληση του «Ντάιλ Έιρεαν», της ιρλανδικής εθνοσυνέλευσης που διακήρυξε την ανεξαρτησία της χώρας κι εξέλεξε την πρώτη επαναστατική κυβέρνηση, που εναντιώθηκε στην αποικιοκρατική κυριαρχία.
Όταν συγκλήθηκε αυτή η συνέλευση, τα περισσότερα μέλη της βρίσκονταν στην φυλακή ή στην παρανομία. Την ίδια εκείνη ημέρα, σε μία ενέδρα στην κομητεία του Τιπερέρι σκοτώθηκαν δύο αστυνομικοί. Έτσι πυροδοτήθηκε ο λεγόμενος «πόλεμος της ιρλανδικής ανεξαρτησίας» -ή αλλιώς ο «πόλεμος των καφέ-μαύρων».
Οι πλέον αιματηρές συγκρούσεις αυτού του πολέμου έλαβαν χώρα εν πολλοίς στη γενέτειρα της γιαγιάς μου, το δυτικό Κορκ. Πολλά από τα μέλη της πολυάριθμης οικογένειάς της ήταν μέλη του «ιρλανδικού δημοκρατικού στρατού» (IRA), συμπεριλαμβανομένου του μέλλοντος συζύγου της, του παππού μου. Δύο από τα ξαδέρφια της αιχμαλωτίστηκαν από τους Βρετανούς, που τους βασάνισαν έως θανάτου. 'Αλλοι πολέμησαν με την τρίτη ταξιαρχία του δυτικού Κορκ, που έγινε γνωστή με την επωνυμία «ιπτάμενη ομάδα του Τομ Μπάρι (Tom Barry)», μιας από τις ιρλανδικές ομάδες που κατάφερε βαρύτατα πλήγματα στις δυνάμεις κατοχής. Οι Βρετανοί επέδραμαν πολλές φορές στο σπίτι της γιαγιάς μου και μάλιστα ο πατέρας της συνελήφθη μια φορά, αλλά αφέθηκε ελεύθερος χωρίς να του απαγγελθούν κατηγορίες.
Μετά τη συμφωνία του 1921 και τον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε, η γιαγιά μου μετανάστευσε και εργάστηκε για λίγο καιρό ως νοσηλεύτρια στο Λονδίνο, πριν επιστρέψει στην Ιρλανδία. Το 1945 παντρεύτηκε τον παππού μου. Στο Β' παγκόσμιο πόλεμο, δύο από τα αδέρφια της κατατάγηκαν στον βρετανικό στρατό, ο ένας εκ των οποίων μάλιστα υπηρέτησε ως πιλότος βομβαρδιστικού στη ΡΑΦ.
Η γιαγιά μου μεγάλωσε σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούσε τόσο απόλυτη φτώχεια που πολλοί από τους ασθενείς που επισκεπτόταν, στην πραγματικότητα πέθαιναν από πείνα. Ήταν ένας απομονωμένος κόσμος, στον οποίο οι άνθρωποι ήταν απολύτως δέσμιοι πατροπαράδοτων βεβαιοτήτων και η κοινωνική ομοιομορφία ήταν συντριπτική. Αν και ήταν αφοσιωμένη ρωμαιοκαθολική, η γιαγιά μου κάποτε εισηγήθηκε την εισαγωγή μιας γυναίκας στην γυναικολογική κλινική της Μέρι Στοπς (Marie Stopes), με αποτέλεσμα να παραπεμφθεί στο τοπικό πειθαρχικό υγειονομικό συμβούλιο.
Τα μισά από τα παιδιά της γιαγιάς μου μετανάστευσαν γιατί δεν εύρισκαν δουλειά. Με τα χρόνια έκαναν κι εκείνοι οικογένειες, κι έτσι στο τραπέζι για τα εκατοστά της γενέθλια ήμαστε πλέον ένα συνονθύλευμα Ιρλανδών, 'Αγγλων, Αμερικανών και Καναδών υπηκόων.
Ήταν η πρώτη φορά που ξαναβρισκόμουν στην Ιρλανδία μετά το γάμο ενός εξαδέλφου μου, έξι χρόνια πριν, και ενδιαφερόμουν να δω πόσο είχε εντωμεταξύ αλλάξει η χώρα. Ο «κέλτικος τίγρης» παραπαίει μετά τα χρόνια της ακμής, και η ανεργία και οι περικοπές μισθών είναι ο κανόνας. Μολοταύτα παραμένει μία πολύ πιο ευημερούσα κοινωνία από αυτή που θυμόμουν στα παιδικά μου χρόνια. Πέραν των εξωφρενικών τιμών (σχεδόν 5 ευρώ για ένα ποτήρι μπίρας), είναι πολύ πιο πολυεθνική, ενώ η ειρήνευση της Βορείου Ιρλανδίας έχει αλλάξει άρδην την αίσθηση της εθνικής μας ταυτότητας.
Η εξαιρετικά δημοφιλής πρόεδρος Μακ 'Αλις είναι η δεύτερη γυναίκα πρόεδρος της δημοκρατίας μας, και η πρώτη που κατάγεται από τη Βόρειο Ιρλανδία. Η οικογένειά της εκτοπίστηκε από το Μπέλφαστ από αγγλόφιλους «νομιμόφρονες» όταν ξέσπασαν «οι ταραχές» στη Βόρειο Ιρλανδία, αλλά η ίδια απέδειξε πως είναι άνθρωπος της συμφιλίωσης και της ενότητας. Κάποτε ο Ιόγκαν Χάρις (Eoghan Harris) ένας πρώην σταλινικός στόκος που κατάληξε δεξιός πολυλογάς, την είχε χαρακτηρίσει ως «κοινοτική ωρολογιακή βόμβα», αλλά δεν μπορώ να σκεφθώ πολλούς άλλους προέδρους που θα έμπαιναν στον κόπο να στείλουν στη γιαγιά μου μία επιστολή για τα γενέθλιά της.
Το προηγούμενο βράδυ πριν το γεύμα των γενεθλίων καθόμουν σε μία παμπ κι έβλεπα την τελετή ορκωμοσίας ενός άλλου προέδρου, του Μπάρακ Ομπάμα (Barack Obama), του οποίου η εκλογή συγκαταλέγεται προφανώς στα «αδιανόητα» στα οποία αναφερόταν στην επιστολή της η Μακ 'Αλις. Οι πάντες παρακολουθούσαμε σιωπηλοί και προσηλωμένοι το μάλλον σκυθρωπό του λόγο �εκτός από μια εξυπνάδα («Θεέ μου, άρχισαν κιόλας να τον πυροβολούν») που πέταξε κάποιος, όταν ακούστηκαν οι τιμητικοί κανονιοβολισμοί.
Εδώ και μήνες τραγουδάμε πως «κανείς δεν είναι τόσο Ιρλανδός σαν τον Μπάρακ Ομπάμα» -και πράγματι, κάποιος ανακάλυψε πως η μακρινή καταγωγή της οικογένειας της μητέρας του είχε κάποια σχέση με τη κομητεία του Όφαλι! Κι έστω κι αν δεν πιστεύουμε στ' αλήθεια πως «ο Μπάρακ είναι εξίσου Ιρλανδός με το δικό μας Τζον Κένεντι (John Kennedy)» υπάρχει παντού η αίσθηση πως εμείς, ο υπόλοιπος κόσμος, πετύχαμε μια νίκη με την εκλογή του.
Η υπόσχεση του Ομπάμα πως «θα σας τείνουμε το χέρι, αν προθυμοποιηθείτε να ξεσφίξετε τη γροθιά σας» περιγράφει σε μεγάλο βαθμό το πώς βλέπουν οι Ιρλανδοί, ρωμαιοκαθολικοί και διαμαρτυρόμενοι, την ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρειο Ιρλανδία. Παρατηρώντας δε την εξέλιξη τόσο πολλών ανεξέλεγκτων διεθνών συγκρούσεων, που συζητιούνται στις στήλες αυτής της εφημερίδας, συχνά αναρωτιέμαι γιατί δεν υιοθετούν και άλλοι λαοί την ίδια στάση.
Η γιαγιά μου υποστήριζε πάντα την ειρήνευση στη Βόρειο Ιρλανδία και χαίρομαι πραγματικά που έζησε αρκετά για να τη δει να γίνεται πραγματικότητα. Ήταν πάντα της αφοσιωμένη στην οικογένειά της, και το σημαντικότερο δώρο γενεθλίων μου ήταν να της ανακοινώσω την επικείμενη γέννηση ενός ακόμα δισέγγονού της, ενός Βραζιλιάνου τούτη τη φορά. Ένα από τα πιο συγκινητικά συνθήματα της αμερικανικής προεκλογικής εκστρατείας ήταν: «η Ρόζα (Rosa) έκατσε για να πορευτεί ο Μάρτιν (Martin)· ο Μάρτιν πορεύτηκε για να "κατέβει" ο Ομπάμα· ο Ομπάμα "κατέβηκε" για να πετάξουν τα παιδιά μας». Πράγματι, νιώθω πια πιο ήσυχος πως η μεικτή καταγωγή του παιδιού μου δε θα το στιγματίσει, ούτε θα το εμποδίσει σε τίποτα. Ανεξαρτήτως αν ο Ομπάμα είναι η αιτία ή το προϊόν αυτής της εξέλιξης, δεν παύει να με γεμίζει χαρά.
Ό,τι πλησιέστερο είχαμε ποτέ σε έναν Ιρλανδό Ομπάμα, ήταν πιθανότατα ο Τσαρλς Στιούαρτ Πάρνελ (Charles Stewart Parnell), του οποίου όμως η φήμη καταστράφηκε από το διαζύγιό του, είκοσι χρόνια πριν γεννηθεί η γιαγιά μου. Χάρη στον Πάρνελ καταργήθηκε το λαομίσητο φεουδαλικό σύστημα και τέθηκαν οι βάσεις για αυτό που θα μπορούσε να είναι η ειρηνική ανεξαρτητοποίηση της Ιρλανδίας. Τελικά τον κατεδάφισαν οι αντιδραστικές κοινωνικές αξίες και η ασφυκτική επιρροή της ρωμαιοκαθολικής ιεραρχίας, που μειώθηκε σταδιακά μόνο κατά τη διάρκεια της μακράς ζωής της γιαγιάς μου. Καθώς πήγαινα προς το αεροδρόμιο, πέρασα εμπρός από το μνημείο του, και διάβασα για μία ακόμα φορά τα περίφημα λόγια της πλέον φημισμένης του ομιλίας. Τούτη τη φορά τα ένιωσα να με αγγίζουν παράδοξα, προσωπικά: «κανείς δεν έχει το δικαίωμα να καθορίζει τα όρια της χώρας του. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να πει στη χώρα του "μέχρι εκεί θα πας, μα όχι παρακάτω!"».

Πλήρες βιογραφικό του Κόνορ εδώ